رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 1 2 2024 06 21 Examining the Relationship Between School Privatization, Teaching Quality of Teachers, and the Enhancement of Social Skills among Male Primary School Students بررسی رابطه بین خصوصی‌سازی مدارس با کیفیت تدریس معلمان و ارتقا مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان پسر مقطع ابتدایی 1 12 228731 10.22034/edus.2025.545832.1011 FA رمضان قدرتی گروه علوم تربیتی، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران 0000-0003-0397-3396 حسین دایی‌زاده گروه علوم تربیتی، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران 0000-0003-3221-8103 Journal Article 2024 02 18 Background and Aim: School privatization, as one of the modern educational approaches, can influence various aspects of teachers’ performance and students’ social development. Therefore, the aim of this study was to determine the relationship between school privatization, teaching quality of teachers, and the enhancement of social skills among male primary school students in Behshahr. Methods: The present research was applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of method. The statistical population included all fourth-, fifth-, and sixth-grade male primary school teachers in Behshahr (N = 130). Based on Krejcie and Morgan’s table, 97 teachers were selected through stratified random sampling. The research instruments included the Teaching Quality Questionnaire by Kavoushi (2003), the Social Skills Questionnaire by Inderbitzen and Foster (1992), and a researcher-made Privatization Questionnaire. Data were analyzed using Pearson correlation and multiple regression tests. Findings: The results indicated a significant relationship between school privatization and both teaching quality of teachers and the enhancement of students’ social skills. Moreover, the components of privatization contributed differently to predicting teaching quality and social skills. Conclusion: Overall, if implemented with effective supervision, careful planning, and adequate support, school privatization can provide a suitable foundation for improving educational quality and achieving the broader goals of the education system. Therefore, policymakers and educational managers should not only utilize the capacities of the private sector but also pay special attention to the social, ethical, and qualitative dimensions of education to enhance both teaching performance and students’ holistic development زمینه و هدف: خصوصی‌سازی مدارس به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزشی، می‌تواند بر ابعاد مختلف عملکرد معلمان و رشد اجتماعی دانش‌آموزان تأثیرگذار باشد. بنابراین هدف از انجام این پژوهش تعیین رابطه بین خصوصی‌سازی مدارس با کیفیت تدریس معلمان و ارتقا مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان پسر مقطع ابتدایی شهرستان بهشهر بود. روش کار: پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی و از نوع همبستگی بوده و جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه معلمان پایه چهارم، پنجم و ششم مقطع ابتدایی شهرستان بهشهر که تعداد آنها برابر 130 نفر استعلام گردبد. حجم نمونه طبق جدول کرجسی و مورگان 97 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار تحقیق شامل سه پرسشنامه سه پرسشنامه کیفیت تدریس کووشی (1382)، مهارت های اجتماعی ایندربیتزن و فوستر (1992) و پرسشنامه خصوصی سازی محقق ساخته بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین خصوصی‌سازی مدارس با کیفیت تدریس معلمان و نیز با ارتقای مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود دارد. همچنین مؤلفه‌های خصوصی‌سازی سهم متفاوتی در پیش‌بینی کیفیت تدریس و مهارت‌های اجتماعی ایفا می‌کنند. نتیجه‌گیری: مجموع، خصوصی‌سازی مدارس در صورتی که با نظارت مؤثر، برنامه‌ریزی دقیق و حمایت‌های لازم همراه باشد، می‌تواند بستری مناسب برای ارتقای کیفیت آموزشی و تحقق اهداف کلان نظام تعلیم و تربیت فراهم سازد. به همین دلیل، سیاست‌گذاران و مدیران آموزشی لازم است ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های بخش خصوصی، به ابعاد اجتماعی، اخلاقی و کیفی آموزش توجه ویژه داشته باشند تا علاوه بر بهبود عملکرد آموزشی، زمینه‌ی رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان نیز فراهم شود.

https://www.eduhealthsci.ir/article_228731_8607fb2bf5375de1c6714e00dc345284.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 1 2 2024 06 21 Exploring the Dimensions of Organizational Health in Mazandaran Universities of Medical Sciences بررسی ابعاد سلامت سازمانی در دانشگاه‌‌های علوم پزشکی استان مازندران 13 22 228982 10.22034/edus.2025.546394.1018 FA مصطفی ستونه گروه حقوق، واحد بهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بهشهر، ایران 0000-0009-1234-5678 نفیسه سادات رضایی گروه علوم اقتصاد، دانشگاه پیام نور، صندوق پستی 3697-19395 تهران، ایران 0009-0006-6920-3297 محسن غلام نژاد گروه مدیریت محیط زیست، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. 0009-0001-0495-1044 Journal Article 2024 03 29 Background and Aim: Organizational health reflects efficiency, employee satisfaction, and effective collaboration, and it holds particular importance in medical universities for enhancing the quality of education and healthcare services. Therefore, the present study aimed to examine the dimensions of organizational health in Mazandaran Universities of Medical Sciences and, through this, contribute to expanding the existing knowledge in this field. Methods: This applied research employed a descriptive-survey methodology. In the qualitative phase, the population included university presidents, directors of administrative offices, and managers of the vice-chancellors’ offices of Mazandaran Universities of Medical Sciences, from which 15 participants were selected using snowball sampling. In the quantitative phase, the population comprised 2,016 staff members of university headquarters and healthcare units, from which 310 participants were selected through multi-stage stratified sampling. Qualitative data were collected using semi-structured interviews guided by the Delphi technique, and quantitative data were gathered via a questionnaire containing 30 items across six dimensions of organizational health. Qualitative data were analyzed using expert surveys and the Delphi technique to refine the initial model, while quantitative data were analyzed using structural equation modeling with AMOS to develop the final model. Findings: The results indicated that the identified dimensions of organizational health include security and trust, requirements and expectations, organizational participation, workplace empathy, social collaboration in real and virtual environments, and organizational identity. Conclusion: Overall, it can be concluded that the dimensions of security and trust, requirements and expectations, organizational participation, workplace empathy, social collaboration in real and virtual environments, and identity function as interconnected components of a system. Strengthening each of these dimensions enhances overall organizational health. These dimensions not only directly affect organizational productivity and effectiveness but also influence the quality of human relations, job satisfaction, and ultimately the achievement of the organization’s overarching goals. مقدمه و هدف: سلامت سازمانی نشان‌دهنده کارآمدی، رضایت کارکنان و همکاری مؤثر است و در دانشگاه‌های علوم پزشکی برای ارتقای کیفیت آموزش و خدمات درمانی اهمیت ویژه‌ای دارد. لذا در پژوهش حاضر به دنبال بررسی ابعاد سلامت سازمانی در دانشگاه‌های علوم پزشکی مازندران بوده و از این طریق به گسترش مرزهای دانش موجود در این حوزه کمک می‌نماید. روش تحقیق: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی بود. در بخش کیفی، جامعه آماری شامل ریاست، مدیران حوزه ریاست و مدیران معاونت‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی استان مازندران بود که ۱۵ نفر به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل کارکنان ستاد دانشگاه‌ها و واحدهای خدمات بهداشتی درمانی استان به تعداد ۲۰۱۶ نفر بود که 310 نفر از طریق نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها در بخش کیفی از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با استفاده از تکنیک دلفی و در بخش کمی از طریق پرسشنامه شامل ۳۰ گویه در شش بعد سلامت سازمانی جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها در بخش کیفی با استفاده از نظرسنجی خبرگان و تکنیک دلفی برای اصلاح مدل اولیه انجام شد و در بخش کمی، برای رسیدن به مدل نهایی از معادلات ساختاری با نرم‌افزار AMOS استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ابعاد سلامت سازمانی شناسایی شده شامل احساس امنیت و اعتماد، الزامات و انتظارات، مشارکت در سازمان، همدلی با محیط کار، همکاری اجتماعی در دنیای واقعی و مجازی، هویت می‌باشد. نتیجه‌گیری: به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که ابعاد امنیت و اعتماد، الزامات و انتظارات، مشارکت در سازمان، همدلی با محیط کار، همکاری اجتماعی در دنیای واقعی و مجازی و هویت، همچون اجزای یک سیستم به‌هم‌پیوسته عمل می‌کنند که تقویت هر یک از آن‌ها موجب ارتقای سلامت کلی سازمان می‌شود.

https://www.eduhealthsci.ir/article_228982_d5485d840187021d46c457e61a4dabef.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 1 2 2024 09 07 Examining the Status of Job Engagement among Faculty Members of the Islamic Azad University of Medical Sciences بررسی وضعیت دلبستگی شغلی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ علوم پزشکی آزاد اسلامی 23 31 229055 10.22034/edus.2025.546609.1024 FA مرضیه صادقی دکتری کارآفرینی، گروه کارآفرینی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران. 0000-0001-8656-4971 سمیرا خشنودنیا گروه مدیریت آموزش عالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-1109-6920 Journal Article 2024 04 20 Background and Objective: Job engagement is one of the key factors in enhancing the quality of education and research, reflecting the level of employees’ interest and commitment to their profession. Therefore, the purpose of this study was to examine the status of job engagement among faculty members of the Islamic Azad University of Medical Sciences. Methods: This research was conducted using a mixed-methods approach (qualitative and quantitative). The qualitative population consisted of 30 faculty members from medical disciplines at the Islamic Azad University of Medical Sciences in Tehran, and the quantitative population included 1,400 faculty members from the same disciplines, whose perspectives were utilized in the quantitative phase. In the qualitative part, 15 participants were selected using purposive sampling and considering the principle of data saturation. In the quantitative part, based on Cochran’s formula, 300 participants were selected as the statistical sample using stratified random sampling. Data were collected through semi-structured interviews in the qualitative phase and a researcher-made job engagement questionnaire in the quantitative phase. Findings: The results indicated that the status of job engagement components, including “professional development and job satisfaction,” “innovation, research, and social interaction,” and “work environment and welfare,” as well as their subcomponents, were rated at a moderate to slightly above-average level among faculty members. Specifically, the dimension of professional development and job satisfaction included four subcomponents: : innovation and creativity, research and investigation, and participation and social interaction. Conclusion: Overall, the results suggest that the university has been relatively successful in providing suitable conditions for professional growth and job satisfaction among its faculty members. However, to elevate the status to higher levels, strategic planning and greater efforts are required in areas such as improving infrastructure, enhancing research and welfare support, and creating more opportunities for innovation and social interaction. زمینه و هدف: دلبستگی شغلی یکی از عوامل کلیدی در ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش است که نشان‌دهنده میزان علاقه و تعهد کارکنان به شغل خود می‌باشد. لذا هدف مطالعه بررسی وضعیت دلبستگی شغلی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ علوم پزشکی آزاد اسلامی بود. روش کار: پژوهش‌ حاضر با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) انجام شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل 30 نفر از اعضای هیأت علمی رشته های پزشکی حوزه پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران و بخش کمی شامل اعضای هیأت علمی رشته های پزشکی حوزه پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران به تعداد 1400 نفر که در بخش کمی از نظرات آنان استفاده شد. در بخش کیفی با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و با در نظر گرفتن قانون اشباع به تعداد 15 نفر و در بخش کمی بر اساس فرمول کوکران تعداد 300 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌های کیفی از مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته و در بخش کمی از پرسش‌نامه محقق ساخته دلبستگی شغلی استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که وضعیت مؤلفه‌های دلبستگی شغلی شامل «توسعه حرفه‌ای و رضایت شغلی»، «نوآوری، تحقیق و تعامل اجتماعی»، «محیط کاری و رفاه» و اعضای هیأت علمی در دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی در حد متوسط و کمی بالاتر می‌باشد. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، این نتایج نشان می‌دهد که دانشگاه توانسته است شرایط نسبتاً مناسبی را برای رشد حرفه‌ای و رضایت شغلی اعضای هیأت علمی فراهم کند. بااین‌حال، برای ارتقای وضعیت به سطوح عالی‌تر، نیاز به برنامه‌ریزی راهبردی و تلاش بیشتر در زمینه بهبود زیرساخت‌ها، حمایت‌های پژوهشی و رفاهی و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای نوآوری و تعاملات اجتماعی وجود دارد.

https://www.eduhealthsci.ir/article_229055_670ec64b15ebc538f20f18721ec0594e.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 1 2 2024 06 21 The effectiveness of linear and nonlinear perceptual-motor training on cognitive skills in the elderly اثربخشی آموزش خطی و غیر خطی تمرینات ادراکی حرکتی بر مهارت‌های شناختی سالمندان 32 41 229060 10.22034/edus.2025.546666.1025 FA سمیرا سلیمانی گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ا 0000-0002-1593-7045 سید فردین قیصری گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-4853-0110 Journal Article 2024 04 19 Introduction and Objective: Cognitive skill decline in the elderly, including memory, attention, and mental flexibility, is one of the major public health challenges. This study aimed to compare the effectiveness of linear and nonlinear perceptual–motor training on cognitive skills of older adults. Methods: This quasi-experimental study was conducted using a pre-test–post-test design with a control group. A total of 45 older adults aged 60–75 years were randomly assigned to three groups: linear training, nonlinear training, and control. The interventions consisted of 8 weeks of perceptual–motor exercises delivered in two sessions per week. Cognitive skills were assessed using the MMSE, Stroop, Digit Span, and WCST tests. Data were analyzed using analysis of covariance after controlling for pre-test scores. Results: The findings showed that both types of training significantly improved cognitive skills; however, nonlinear training had a greater effect on mini-mental state, working memory, selective attention, and cognitive flexibility. Conclusion: These findings highlight that multitask and nonlinear perceptual–motor exercises can produce significant improvements in the cognitive skills of older adults. مقدمه و هدف: کاهش مهارت‌های شناختی در سالمندان، مانند حافظه، توجه و انعطاف‌پذیری ذهنی، یکی از چالش‌های سلامت عمومی است. این مطالعه با هدف مقایسه اثربخشی آموزش خطی و غیرخطی تمرینات ادراکی–حرکتی بر مهارت‌های شناختی سالمندان انجام شد. روش کار: پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود و ۴۵ سالمند ۶۰ تا ۷۵ ساله به‌طور تصادفی در سه گروه آموزش خطی، آموزش غیرخطی و کنترل قرار گرفتند. مداخلات شامل ۸ هفته تمرینات ادراکی–حرکتی دو جلسه‌ای بود. مهارت‌های شناختی با آزمون‌های MMSE، Stroop، Digit Span و WCST ارزیابی شدند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر دو نوع آموزش موجب بهبود معنی‌دار مهارت‌های شناختی شدند، اما آموزش غیرخطی به طور قابل توجهی بر وضعیت ذهنی مختصر، حافظه کاری، توجه انتخابی و انعطاف‌پذیری شناختی تأثیر بیشتری داشت. نتیجه‌گیری: این یافته‌ها تأکید می‌کند که تمرینات ادراکی–حرکتی چندوظیفه‌ای و غیرخطی می‌توانند بهبود قابل توجهی در مهارت‌های شناختی سالمندان ایجاد می‌کند.

https://www.eduhealthsci.ir/article_229060_a0295aae6fd69474f3fa8c5b7c2a8e02.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 1 2 2024 06 21 Examining the Impact of Motivation Deficit and Educational Isolation on Academic Decline During the COVID-19 Pandemic in Students بررسی تأثیر نقص انگیزه و انزوای تحصیلی بر افت تحصیلی در دوران کرونا در دانش آموزان 42 52 229063 10.22034/edus.2025.546682.1026 FA زهره دلبری دکتری روان شناسی تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران 0000-0002-3836-7233 Journal Article 2024 04 23 Background and Objective: The COVID-19 outbreak led to school closures and a sudden shift from in-person to online learning, which reduced students’ motivation and social interactions, creating significant challenges for academic achievement. Therefore, this study aimed to investigate the impact of motivation deficit and educational isolation on students’ academic decline during the COVID-19 pandemic. Methods: The present study employed a mixed-methods design, combining qualitative and quantitative approaches. The study population included all mothers, students, and secondary school teachers in Sabzevar in 2021. Among them, 30 participants were purposefully selected for qualitative interviews after meeting inclusion criteria and achieving data saturation. Following the qualitative phase, after identifying and validating categories and factors, a questionnaire was designed and administered to 384 participants (mothers, students, and secondary school teachers) due to the large and unlimited population. The research instrument was a 49-item researcher-made questionnaire assessing challenges of effective virtual education contributing to academic decline during COVID-19. Results: The findings indicated that motivation deficit and educational isolation had a significant impact on students’ academic decline during the pandemic. Moreover, these variables explained 61% of the variance in academic decline, and the predictive power for academic decline was 0.357, which is considered strong. Therefore, the tested structural model demonstrated acceptable quality and validity. Conclusion: Overall, the findings highlight that academic success during a crisis is not solely dependent on students’ cognitive abilities, but psychological and social factors- particularly motivation and social interaction- play a crucial role. Managing these factors can be an effective strategy to reduce academic decline in emergency educational situations and underscores the importance of designing supportive and motivational learning environments. زمینه و هدف: شیوع کرونا باعث تعطیلی مدارس و تغییر ناگهانی آموزش حضوری به آنلاین شد، که انگیزه و تعامل اجتماعی دانش‌آموزان را کاهش داد و چالش‌هایی برای موفقیت تحصیلی ایجاد کرد لذا هدف این مطالعه بررسی تأثیر نقص انگیزه و انزوای تحصیلی بر افت تحصیلی در دوران کرونا در دانش آموزان بود. روش کار: روش پژوهش حاضر از نوع ترکیبی کیفی کمی بود. جامعه پژوهش حاضر را کلیه مادران، دانش‌آموزان و معلمان متوسطه اول و دوم شهر سبزوار در سال 1400 تشکیل دادند، که از بین آنان30 نفر به دلیل اشباع در داده‌های بدست آمده به شیوه هدفمند پس از کنترل ملاک‌های ورود و خروج، انتخاب و مورد مصاحبه قرار گرفتند. در ادامه پس از بدست آوردن و تایید مقولات و عوامل کیفی و طراحی پرسشنامه تعداد 384 نفر از (مادران، دانش‌آموزان و معلمان متوسطه اول و دوم) به دلیل نامحدود بودن جامعه به پرسشنامه پژوهش پاسخ دادند. ابزار‌ پژوهش شامل پرسشنامه 49 سوالی محقق ساخته چالش‌های آموزش مجازی موثر در افت تحصیلی در دوران بیماری کووید-19 بود. یافته‌ها: نتایج نشان داد نقص انگیزه و انزوای تحصیلی تأثیر معنی‌داری بر افت تحصیلی در دوران کرونا در دانش آموزان درند. همچنین متغیرهای نقص انگیزه و انزوای تحصیلی می‌توانند 1/61% از واریانس افت تحصیلی در دوران کرونا را تبیین نمایند، و مقدار قدرت پیش بینی نیز برای افت تحصیلی در دوران کرونا برابر با 357/0 بود که قوی ارزیابی می‌شود. لذا می‌توان گفت که مدل ساختاری مورد بررسی از کیفیت مناسبی برخوردار است. نتیجه‌گیری: به طور کلی، یافته‌های این مطالعه تأکید می‌کنند که موفقیت تحصیلی در دوران بحران تنها وابسته به توانایی‌های شناختی دانش‌آموز نیست، بلکه عوامل روان‌شناختی و اجتماعی، به ویژه انگیزه و تعامل اجتماعی، نقش کلیدی دارند.

https://www.eduhealthsci.ir/article_229063_8a01c1311f50f96c919e93d7a110506f.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 1 2 2024 06 21 The Role of Cognitive and Metacognitive Skills in Sports Success Among Adolescent Basketball Players in Gorgan بررسی نقش مهارت‌های شناختی و فراشناختی در میزان موفقیت ورزشی نوجوانان بسکتبالیست شهر گرگان 53 61 229070 10.22034/edus.2025.546714.1027 FA حسین صادق نژاد کارشناسی ارشد مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0006-0780-6957 سید فردین قیصری گروه علوم رفتاری و شناختی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-4853-0110 امینه اسلامی زاد گروه رفتار حرکتی، دانشکده‌ی تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران. 0009-0006-8134-8624 Journal Article 2024 04 22 Introduction and Objective: Basketball, as a fast-paced team sport, requires precise coordination between physical, cognitive, and metacognitive skills, which determine players’ ability to make quick decisions and manage complex situations. The present study aimed to investigate the role of cognitive and metacognitive skills in the sports success of adolescent basketball players in the city of Gorgan. Methods: The statistical population included all basketball players aged 10 to 16 years in Gorgan in 2023. Based on Morgan’s table, a sample size of 250 was estimated, and finally, 256 valid questionnaires were analyzed. Data were collected using the Metacognition-30 questionnaire, Nejati’s Cognitive Abilities Questionnaire, and the Sports Success Scale, and were analyzed using SPSS version 16. Results: The findings showed that both cognitive and metacognitive variables were normally distributed, and significant differences were observed among groups with low, moderate, and high sports success in both variables. Pearson correlation analysis revealed that cognitive flexibility (r = 0.769), selective attention (r = 0.732), and decision-making (r = 0.711) had the strongest impact on sports success. In terms of metacognitive skills, positive beliefs about worry (r = 0.510) and cognitive self-awareness (r = 0.488) showed the highest correlation with sports success. Conclusion: These results highlight the importance of cognitive and metacognitive skills in enhancing the sports performance of adolescent basketball players, indicating that players’ mental abilities can directly affect their success in sports. The findings emphasize that targeted training in cognitive and metacognitive skills can improve decision-making, flexibility, and emotional regulation in competitive situations, ultimately leading to the development of sports performance in adolescent basketball players. مقدمه و هدف: بسکتبال به‌عنوان یک ورزش تیمی پرسرعت، نیازمند هماهنگی دقیق بین مهارت‌های فیزیکی، شناختی و فراشناختی است که توانایی بازیکنان در تصمیم‌گیری سریع و مدیریت موقعیت‌های پیچیده را تعیین می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مهارت‌های شناختی و فراشناختی در موفقیت ورزشی نوجوانان بسکتبالیست شهر گرگان انجام شد. روش کار: جامعه آماری شامل تمامی بسکتبالیست‌های ۱۰ تا ۱۶ ساله این شهر در سال ۱۴۰۲ بود که بر اساس جدول مورگان حجم نمونه ۲۵۰ نفر برآورد شد و در نهایت ۲۵۶ پرسشنامه معتبر وارد تحلیل گردید. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های فراشناخت-30، پرسشنامه توانایی‌های شناختی نجاتی و مقیاس موفقیت ورزشی جمع‌آوری شد و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۱۶ تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که متغیرهای شناختی و فراشناختی دارای توزیع نرمال بوده و تفاوت معناداری بین گروه‌های با موفقیت ورزشی ضعیف، متوسط و قوی در هر دو متغیر مشاهده شد. در تحلیل همبستگی پیرسون، انعطاف‌پذیری شناختی (769/0=r)، توجه انتخابی (732/0=r) و تصمیم‌گیری (711/0=r) بیشترین تأثیر را بر موفقیت ورزشی نشان دادند. همچنین، در مهارت‌های فراشناختی، باورهای مثبت نسبت به نگرانی (510/0=r) و خودآگاهی شناختی (488/0=r) بیشترین همبستگی را با موفقیت ورزشی داشتند. نتیجه گیری: این نتایج بیانگر اهمیت مهارت‌های شناختی و فراشناختی در ارتقای عملکرد ورزشی نوجوانان بسکتبالیست است و نشان می‌دهد که توانایی‌های ذهنی بازیکنان می‌تواند به‌طور مستقیم بر موفقیت ورزشی تأثیرگذار باشد. یافته‌ها تأکید می‌کنند که آموزش‌های هدفمند در حوزه مهارت‌های شناختی و فراشناختی می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری، انعطاف‌پذیری و کنترل هیجانات در موقعیت‌های رقابتی کمک کرده و به توسعه عملکرد ورزشی نوجوانان بسکتبالیست منجر شود.

https://www.eduhealthsci.ir/article_229070_eedbe5244504d112361fa2a586c97513.pdf