رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 22 Risk Factors Associated with the Development of Contrast-Induced Nephropathy in Hospitalized Patients Undergoing Diagnostic Angiography بررسی عوامل خطر مرتبط با بروز نفروپاتی ناشی از ماده حاجب در بیماران بستری تحت آنژیوگرافی تشخیصی 1 10 236077 10.22034/edus.2025.236077 FA نادر رمضان زاده روحی گروه قلب و عروق، دانشکده پزشکی، بیمارستان امام‌علی (ع)، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. 0009-0006-6979-5253 Journal Article 2026 03 11 Introduction: Contrast-induced nephropathy (CIN) is one of the common and potentially serious complications following diagnostic imaging procedures using iodinated contrast media. It may lead to an increased incidence of acute kidney injury, prolonged hospitalization, and higher mortality rates. Identifying risk factors and effective preventive strategies plays a crucial role in reducing the occurrence of this complication. The aim of this study was to investigate factors associated with the development of contrast-induced nephropathy in hospitalized patients undergoing diagnostic angiography. Methods: This prospective descriptive-analytical study was conducted on 95 hospitalized patients who underwent diagnostic angiography at Tehran Heart Center Hospital. Serum creatinine levels were measured before and 48–72 hours after contrast media administration. Data regarding age, sex, history of diabetes, hypertension, underlying chronic kidney disease, and the amount of fluid intake were collected. Contrast-induced nephropathy was defined as an increase of at least 0.5 mg/dL or a 25% rise in serum creatinine from baseline. Data were analyzed using descriptive statistics and analytical tests, including the chi-square test and independent t-test. Logistic regression analysis was performed to identify independent factors associated with the development of contrast-induced nephropathy. Results: The findings showed that 18.9% of patients developed contrast-induced nephropathy. The occurrence of this complication was significantly associated with older age, the presence of diabetes, higher baseline serum creatinine levels, and inadequate fluid intake prior to angiography (p < 0.05). No significant association was observed between sex and the development of contrast-induced nephropathy (p > 0.05). Conclusion: The results of this study indicate that contrast-induced nephropathy remains a significant complication among high-risk patients. Careful patient screening, optimization of hydration status, and close monitoring of renal function may play an important role in reducing the incidence of this complication and improving clinical outcomes. مقدمه: نفروپاتی ناشی از مواد حاجب یکی از عوارض شایع و بالقوه خطرناک پس از انجام روش‌های تصویربرداری تشخیصی مبتنی بر ماده حاجب یددار است که می‌تواند منجر به افزایش بروز نارسایی حاد کلیه، طول مدت بستری و مرگ‌ومیر شود. شناسایی عوامل خطر و راهکارهای پیشگیرانه مؤثر نقش مهمی در کاهش بروز این عارضه دارد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مرتبط با بروز نفروپاتی ناشی از ماده حاجب در بیماران بستری تحت آنژیوگرافی تشخیصی بود. روش کار: این مطالعه توصیفی-تحلیلی به‌صورت آینده‌نگر بر روی ۹۵ بیمار بستری که تحت آنژیوگرافی تشخیصی در بیمارستان مرکز قلب تهران قرار گرفتند انجام شد. سطح کراتینین سرم بیماران قبل و ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از تزریق ماده حاجب اندازه‌گیری شد. اطلاعات مربوط به سن، جنس، سابقه دیابت، فشار خون، بیماری کلیوی زمینه‌ای و میزان مایعات دریافتی ثبت گردید. نفروپاتی ناشی از ماده حاجب بر اساس افزایش حداقل 5/0 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر یا ۲۵ درصدی کراتینین سرم نسبت به مقدار پایه تعریف شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون‌های تحلیلی شامل آزمون کای‌دو و t مستقل تحلیل شدند و به‌منظور تعیین عوامل مرتبط مستقل با بروز نفروپاتی ناشی از ماده حاجب از رگرسیون لجستیک استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که 9/18 درصد از بیماران دچار نفروپاتی ناشی از ماده حاجب شدند. بروز این عارضه به‌طور معناداری با سن بالاتر، وجود دیابت، کراتینین پایه بالاتر و دریافت ناکافی مایعات قبل از انجام آنژیوگرافی مرتبط بود (05/0>P). بین جنسیت و بروز نفروپاتی رابطه معناداری مشاهده نشد (05/0P>). نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که نفروپاتی ناشی از ماده حاجب همچنان یک عارضه قابل توجه در بیماران پرخطر است. غربالگری دقیق بیماران، بهینه‌سازی وضعیت هیدراسیون و پایش عملکرد کلیه می‌تواند نقش مهمی در کاهش بروز این عارضه و بهبود پیامدهای بالینی داشته باشد.

https://www.eduhealthsci.ir/article_236077_b9ec24f64f9956cb7242f368c3502b92.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 22 Psychological Categorization of Attitudes Toward Singleness: A Qualitative Study. سنخ بندی روانشناختی نگرش به مجردی: یک مطالعه کیفی. 11 28 245319 10.22034/edus.2026.578994.1090 FA بهاره سادات مرتضائی کرهرودی گروه روانشناسی تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0001-9718-4103 شیرین کوشکی گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-1496-9774 علی عسگری دانشیار روان سنجی، رئیس مرکز پژوهش روان سنجی هوشبهر، تهران، ایران 0000-0002-5710-5247 Journal Article 2026 03 13 Introduction: In Iranian society, where marriage has traditionally been regarded as one of the fundamental social values, the significant increase in the number of unmarried young adults reflects ongoing cultural transformations and changing attitudes toward marriage, which have contributed to a growing tendency toward singlehood. Therefore, the present study aimed to identify and classify the psychological typologies of attitudes toward singlehood. Methods: This qualitative study was conducted using a content analysis approach. Data were collected from three primary sources: interviews with single young adults, interviews with marriage and family experts, and a review of domestic and international literature. A purposive sample of 131 single university students (79 males and 52 females) studying in Tehran in 2025 was selected. Among them, 20 participants took part in semi-structured interviews, while 111 completed an open-ended questionnaire on attitudes toward singlehood. In addition, 14 experts were interviewed to enrich the data. Following a screening process of 200 relevant sources, 12 Persian and 9 international references were selected and analyzed using the thematic analysis approach proposed by Braun and Clarke (2006). Results: Seven major attitudes toward singlehood were identified: negative attitude, positive attitude, ambivalent-confused attitude, idealistic attitude, passive attitude, realistic attitude, and anxious-avoidant attitude. Conclusion: Overall, the findings suggest that remaining single among young adults is not always a voluntary and satisfying choice. Rather, it is often associated with various constraints, anxieties, pessimistic beliefs, and insufficient personal, economic, and social readiness for marriage. Therefore, macro-level policymaking and targeted planning aimed at creating favorable conditions for marriage and reducing existing barriers may facilitate and accelerate the transition to marriage and contribute to the development of stable and satisfying marital relationships. مقدمه: در جامعه ایرانی که ازدواج به عنوان یکی از ارزش‌های بنیادین آن شناخته شده، افزایش قابل توجه جوانان مجرد بیانگر تحولات فرهنگی و تعدیل نگرش‌ها نسبت به ازدواج است که به گرایش فزاینده به مجردی انجامیده است. بنابراین این پژوهش با هدف شناسایی سنخ بندی روانشناختی نگرش‌های نسبت به مجردی انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شد. داده‌ها از طریق سه منبع اصلی شامل مصاحبه با جوانان مجرد، گفت‌وگو با متخصصین ازدواج و خانواده، و بررسی منابع مکتوب داخلی و خارجی جمع‌آوری گردید. نمونه‌ای هدفمند از 131 دانشجوی مجرد (79 پسر و 59 دختر) شهر تهران مشغول به تحصیل در سال 1404 انتخاب شد؛ با 20 نفر مصاحبه انجام شد و 111 نفر به پرسشنامه بازپاسخ نگرش به مجردی پاسخ دادند. همچنین با 14 متخصص به منظور غنای داده‌ها مصاحبه شد. پس از غربالگری 200 منبع معتبر، 12 منبع فارسی و 9 منبع خارجی با شیوه تحلیل کلارک و براون (2006) مورد بررسی و مضمون‌یابی قرار گرفتند. یافته‌ها: هفت نگرش نسبت به مجردی شناسایی شد: نگرش منفی، نگرش مثبت، نگرش متناقض-سردرگم، نگرش آرمانگرایانه، نگرش انفعالی، نگرش واقع‌بینانه و نگرش اضطرابی-اجتنابی. نتیجه‌گیری: به طور کلی، یافته‌ها نشان می‌دهد که مجرد ماندن در بین جوانان همواره یک انتخاب ارادی و همراه با رضایت نیست؛ بلکه اغلب ناشی از محدودیت‌ها، اضطراب‌ها، بدبینی‌ها و کمبود آمادگی‌های فردی، اقتصادی و اجتماعی است. بنابراین، سیاست‌گذاری کلان و برنامه‌ریزی هدفمند برای فراهم کردن شرایط مناسب ازدواج و کاهش موانع می‌تواند گرایش به ازدواج را تسهیل و تسریع کند و به ایجاد زندگی زناشویی پایدار و رضایت‌بخش کمک نماید.

https://www.eduhealthsci.ir/article_245319_72f1482b18c91484b4bc90c59c11c97c.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 22 Epidemiology of Mental Health of Parents of Children with Autism Spectrum in Karaj شیوع شناسی سلامت روان والدین کودکان طیف اوتیسم شهر کرج 29 48 245515 10.22034/edus.2026.586536.1112 FA لیلا سقایان کارشناسی ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران 0009-0006-5020-7538 محبوبه درگاهی زابلی استادیار،گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0009-0004-3369-6064 Journal Article 2026 03 03 Introduction: Limited epidemiological research has been conducted on the mental health of parents of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). Therefore, the present study aimed to investigate the prevalence of mental health problems among parents of children with ASD in Karaj, Iran. Methods: This study employed a descriptive cross-sectional survey design. The statistical population consisted of parents of children with Autism Spectrum Disorder (ASD) in Karaj, Iran, in 2024. A total of 164 participants were selected through purposive non-probability sampling from an autism center and a specialized autism school in Karaj. Data were collected using the Minnesota Multiphasic Personality Inventory-71 (MMPI-71) and the Goldberg General Health Questionnaire (GHQ, 1972). The collected data were analyzed using the Chi-square (χ²) test and the Phi (φ) correlation coefficient in SPSS software version 26. Results: The findings indicated that approximately two-thirds of parents of children with ASD experienced mental health problems, with a higher prevalence among mothers than fathers. No significant relationship was found between the gender of the child with ASD and the mental health status of either parent. The association between parental mental health problems and the comorbidity of ASD with other neurodevelopmental disorders was also examined. Results revealed that poor mental health among both mothers and fathers was significantly associated with the presence of comorbid neurodevelopmental disorders in their children. Furthermore, no cases of hypochondriasis, hysteria, schizophrenia, or mania were identified among either mothers or fathers. However, depression was found to be the most prevalent psychological disorder among parents. The results also demonstrated that parental age, occupational characteristics, and the gender of the child with ASD were not associated with parental mental health problems. In contrast, parental educational level and family income significantly influenced the occurrence of mental health problems. Additionally, the findings showed that the General Health Questionnaire identified a greater number of parents with mental health problems compared to the MMPI-71. Conclusion: Overall, the findings suggest that parents of children with ASD, particularly mothers, are at increased risk of mental health problems due to the challenges associated with raising these children, including greater caregiving responsibilities, increased financial burden, and insufficient social support. Therefore, targeted support services and interventions are needed to reduce parental stress and improve their psychological well-being. مقدمه: در زمینه شیوع‌شناسی سلامت روان والدین کودکان با اختلال طیف اوتیسم، تحقیقات زیادی انجام نشده است، بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی میزان شیوع سلامت روان والدین کودکان طیف اوتیسم شهر کرج بود. روش پژوهش: روش تحقیق توصیفی از نوع پیمایشی- مقطعی بود که جامعه آماری آن را والدین کودکان طیف اوتیسم در شهر کرج در سال 140۳ تشکیل داد. نمونه‌ها به روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند از مرکز اوتیسم و مدرسه اوتیسم شهر کرج به تعداد 164 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه چند وجهی شخصیت مینه سوتا-MMPI-71 و پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ (1972) بود. داده‌ها با آزمون خی‌دو (2χ) و ضریب همبستگی فای (phi) توسط نرم افزار SPSS26 تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد حدود دو سوم والدین کودکان اوتیسم دارای مشکلات سلامت روان بوده و این میزان در مادران کودکان اوتیسم بیشتر از پدران بود. در بررسی تأثیر جنسیت کودک اوتیسم در سلامت روان والدین، رابطهای بین جنسیت کودک اوتیسم و سلامت روان پدران و مادران به دست نیامد. رابطه مشکلات سلامت والدین با همبودی اوتیسم فرزندان با اختلالات عصبی- رشدی دیگر نیز بررسی شد. نتایج نشان داد عدم سلامت روان مادران و پدران در همبودی اوتیسم فرزندان با اختلالات عصبی- رشدی دیگر، نقش دارد. همچنین نتایج نشان داد موردی از اختلالات هیپوکندری، هیستری، اسکیزوفرنی و مانیا در گروه مادران و پدران وجود نداشت. اما شایع‌ترین اختلال روانشناختی در والدین، اختلال افسردگی بود. همچنین نتایج نشان داد سن والدین، ویژگی‌های شغل و جنسیت فرزندان اوتیسم نقشی در ابتلا والدین کودکان اوتیسم به مشکلات روانی ندارد؛ اما سطح تحصیلات والدین و درآمد خانواده در ابتلا به مشکلات سلامت روان والدین تأثیر داشت. در ادامه نتایج نشان داد پرسشنامه سلامت روان تعداد بیشتری از والدین با مشکلات سلامت روان را تشخیص داده است. نتیجه‌گیری: به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که والدین کودکان اوتیسم به ویژه مادران، به دلیل چالش‌های این کودکان از جمله مسئولیت‌های بیشتر در مراقبت، هزینه‌های بیشتر و کمبود حمایت اجتماعی در معرض مشکلات سلامت روان هستند. از این‌رو نیاز به حمایت‌های خاص به منظور کاهش استرس و بهبود سلامت روانی آن‌ها وجود دارد.

https://www.eduhealthsci.ir/article_245515_d5c37d19f359edef8ea54865c2ecc2c2.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 26 Comparison of Structural and Functional Characteristics of the Left Ventricular in Post Pubertal Adolescents Male Soccer Players and Healthy Non-athletes by Echocardiography مقایسه ویژگی‌های ساختاری و عملکردی بطن چپ در بازیکنان فوتبال پسر نوجوان و غیرورزشکار سالم پس از بلوغ با اکوکاردیوگرافی 49 63 245765 10.22034/edus.2026.580912.1097 FA اصغر کیان زاده گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0001-9913-1120 رحیم میرنصوری دانشیار گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0002-9557-2081 مسعود رحمتی استاد گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0000-0003-4792-027X Journal Article 2026 02 07 Introduction: Recent studies have shown conflicting findings in left ventricular (LV) adaptitions induced by competitive soccer in adolescent players. The aim of the present study was to compare structural and functional characteristics of the LV in adolescent male soccer players (SP) and healthy non-athletes after puberty using echocardiography (echo). Methods: The present study was a “causal-comparative” study. Forty-six adolescent male SP from the Khorramabad city junior soccer league in the 2025-2026 season and 20 healthy non-athletic adolescent boys participated in the study, who were selected through simple random sampling. The variables were measured using echocardiography at rest. The data were analyzed using an independent t-test (P≤0.05). Results: The results showed that in the experimental group (EG) than in the control group CG, resting heart rate (RTr) (P=0.001) and absolute and relative wall thickness (RWT) (P=0.001, P=0.001, respectively) were significantly lower. In the EG compared to the CG, absolute and relative, left ventricular mass (LVM) (P = 0.000, P = 0.000, respectively), left ventricular end-diastolic diameter (LVEDd) (P=0.001, P =0.001, respectively), left ventricular end-diastolic volume (LVEDV) (P = 0.001, P = 0.001, respectively), left ventricular end-systolic volume (LVESV) (P=0.013, P=0.001, respectively) and stroke volume (SV) (P =0.001, P =0.001, respectively) and absolute left ventricular end-systolic diameter (LVESd) (P =0.006) and shortening fraction (SF) (P =0.017) were significantly higher. Conclusion: In conclusion, the findings of the present study showed that LV changes in adolescent male SP are more aerobic in nature than in healthy non-athletic adolescent boys, and these adaptations in the LV of adolescent male SP may depend on the type, volume, and intensity of training. مقدمه: مطالعات اخیر یافته‌های متناقضی را در سازگاری‌های بطن چپ ناشی از فوتبال رقابتی در بازیکنان نوجوان نشان داده‌اند. هدف از مطالعه حاضر، مقایسه ویژگی‌های ساختاری و عملکردی بطن چپ در بازیکنان فوتبال پسر نوجوان و غیرورزشکار سالم پس از بلوغ با اکوکاردیوگرافی بود. روش‌پژوهش: مطالعه حاضر از نوع "علی-مقایسه‌ای" بود. چهل و شش بازیکن فوتبال پسر نوجوان از مسابقات لیگ فوتبال پایه شهر خرم‌آباد در فصل 1405-1404 و 20 پسر نوجوان غیرورزشکار سالم در مطالعه شرکت داشتند که به صورت نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. متغیرهای با استفاده از اکوکاردیوگرافی در حالت استراحت اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از آزمون T مستقل تجزیه و تحلیل شدند (05/0≥P). یافته‌ها: نتایج نشان داد که در گروه تجربی در مقابل گروه کنترل، ضربان قلب استراحت (001/0=P) و به طور مطلق و نسبی ضخامت نسبی دیواره بطن چپ (به ترتیب، 001/0=P، 001/0=P) به طور معنی‌داری کمتر بود. در گروه تجربی در مقابل گروه کنترل، به طور مطلق و نسبی توده بطن چپ (به ترتیب، 001/0=P، 001/0=P)، قطر پایان دیاستولی بطن چپ (به ترتیب، 001/0=P، 001/0=P)، حجم پایان دیاستولی بطن چپ (به ترتیب، 001/0=P، 001/0=P)، حجم پایان سیستولی بطن چپ (به ترتیب، 013/0P، 001/0=P) و حجم ضربه‌ای (به ترتیب، 001/0=P، 001/0=P) و به طور مطلق قطر پایان سیستولی بطن چپ (006/0=P) و کسر کوتاه شدگی (017/0=P) به طور معنی‌داری بیشتر بود. نتیجه‌گیری: در نتیجه، یافته‌های مطالعه حاضر نشان دادند که در بازیکنان فوتبال پسر نوجوان به نسبت پسران نوجوان غیرورزشکار سالم تغییرات بطن چپ بیشتر ماهیت تمرینات هوازی را دارند و ممکن است این سازگاری‌ها در بطن چپ بازیکنان فوتبال پسر نوجوان به نوع، حجم و شدت تمرینی وابسته باشد.

https://www.eduhealthsci.ir/article_245765_4a8bfe792b57a80c449b960aa84da211.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 27 Development and Validation of a Cognitive Empowerment Package Based on Visual, Auditory, and Verbal Processing in Students with Specific Learning Disorder with Impairment in Reading تدوین و اعتباریابی بسته توانمندی شناختی براساس پردازش دیداری، شنیداری و کلامی در دانش‌آموزان اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن 64 79 245851 10.22034/edus.2026.581961.1101 FA زهرا رجب‌لو گروه روانشناسی بالینی و تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0001-8926-8956 محمدمهدی شریعت باقری گروه روانشناسی بالینی و تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0007-7967-6028 مرجان علیزاده گروه روانشناسی بالینی و تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-1772-3518 Journal Article 2026 02 25 Introduction and Objective: Specific Learning Disorder with impairment in reading is associated with deficits in cognitive processes, including visual, auditory, and verbal processing, which can adversely affect students’ academic performance. Therefore, the present study aimed to develop and validate a cognitive empowerment package based on visual, auditory, and verbal processing for students with Specific Learning Disorder with impairment in reading. Methods: This study employed a qualitative approach using thematic analysis. Participants were selected through purposive sampling, and ten university experts participated in the validation process. Based on the findings of the thematic analysis, an educational program grounded in cognitive computer games was designed to improve attention, working memory, and visual processing in students with reading disabilities. The content validity of the program was evaluated and confirmed using the Content Validity Ratio (CVR). Results: The findings indicated that the Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI) values for all sessions of the cognitive empowerment package based on visual, auditory, and verbal processing were at acceptable levels. Accordingly, all components and session contents were evaluated by experts as essential, relevant, and appropriate, confirming the content validity of the educational package. Conclusion: Given the confirmation of the package’s content validity by experts, the proposed cognitive empowerment package can be considered a valid educational framework for strengthening reading-related cognitive processes in students with Specific Learning Disorder with impairment in reading. Nevertheless, further experimental studies are recommended to examine its effectiveness. مقدمه و هدف: اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن با ضعف در پردازش‌های شناختی از جمله پردازش دیداری، شنیداری و کلامی همراه است و می‌تواند عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار دهد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی بسته توانمندی شناختی مبتنی بر پردازش دیداری، شنیداری و کلامی برای دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن انجام شد. روش کار: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند صورت گرفت و 10 نفر از خبرگان دانشگاهی در فرایند اعتبارسنجی مشارکت داشتند. بر اساس یافته‌های تحلیل مضمون، برنامه آموزشی مبتنی بر بازی‌های رایانه‌ای شناختی برای بهبود توجه، حافظه فعال و پردازش دیداری دانش‌آموزان نارساخوان طراحی شد و روایی محتوایی آن با استفاده از نسبت روایی محتوا مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد مقادیر نسبت روایی محتوایی (CVR) و شاخص روایی محتوایی (CVI) تمامی جلسات بسته توانمندی شناختی مبتنی بر پردازش دیداری، شنیداری و کلامی در سطح مطلوب قرار داشت. بر این اساس، تمامی مؤلفه‌ها و محتوای جلسات از نظر متخصصان ضروری، مرتبط و مناسب ارزیابی شدند و روایی محتوایی بسته آموزشی مورد تأیید قرار گرفت. نتیجه‌گیری: با توجه به تأیید روایی محتوایی بسته توسط متخصصان، می‌توان از این بسته به‌عنوان یک چارچوب آموزشی معتبر برای تقویت فرایندهای شناختی مرتبط با خواندن در دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص استفاده کرد. با این حال، بررسی اثربخشی آن در مطالعات تجربی آینده ضروری است.

https://www.eduhealthsci.ir/article_245851_ad5990c4e09453f00bab11d9b7e0fd75.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 22 Comparing the effectiveness of Bowen's systemic therapy and Minuchin's structural therapy on marital commitment and improving communication patterns of couples with conflict in Mashhad مقایسه اثربخشی درمان سیستمی بوئن و درمان ساختاری مینوچین بر تعهدزناشویی و بهبود الگوهای ارتباطی زوجین دارای تعارض شهر مشهد 80 96 245853 10.22034/edus.2026.581288.1098 FA حمید سراج کرمانی گروه مشاوره، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران 0009-0005-0545-1980 مهدی قاسمی مطلق گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران 0000-0003-1998-4137 براتعلی قوامی گروه مشاوره، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان، ایران 0000-0003-1413-5996 Journal Article 2026 03 04 Introduction and Objective: The use of effective family therapy approaches, including Bowen systemic therapy and Minuchin structural therapy, can play an important role in improving couples’ relationships and enhancing marital quality of life. Therefore, the present study aimed to compare the effectiveness of Bowen systemic therapy and Minuchin structural therapy on marital commitment and communication patterns of couples with conflict. Method: This semi-experimental study with a pre-test–post-test design, with a control group and one-month follow-up, was conducted. The statistical population included all conflicted couples referring to counseling centers (Dr. Hokmabadi, Lifestyle, Farhikhtegan, Rah-e Sabz, Rasa) in Mashhad during summer (July to September 2024). Using convenience sampling, 18 couples were selected and randomly assigned to two experimental groups and one control group (12 participants per group). Data were collected using the Adams and Jones (1997) Marital Commitment Questionnaire and the Christensen and Sullaway (1984) Communication Patterns Questionnaire. Bowen systemic therapy (1978) intervention was conducted in 8 two-hour sessions, and Minuchin structural therapy intervention was conducted in 9 weekly two-hour sessions. To examine between-group differences, multivariate repeated-measures analysis of variance was used. Findings: Results showed that Bowen systemic therapy and Minuchin structural therapy were effective on marital commitment and communication patterns in conflicted couples. Also, no significant difference was observed between the effectiveness of Bowen systemic therapy and Minuchin structural therapy on marital commitment, while a significant difference was found in communication patterns of conflicted couples regarding demand/withdraw and mutual avoidance patterns. Conclusion: Overall, findings indicated that family therapy interventions based on systemic and structural approaches can, by improving family interactions, increasing couples’ awareness of dysfunctional communication patterns, strengthening responsibility and mutual commitment, and enhancing communication skills, play an important role in reducing marital problems and improving the quality of couples’ relationships. مقدمه و هدف: استفاده از رویکردهای خانواده‌درمانی مؤثر، می‌تواند نقش مهمی در بهبود روابط زوجین و ارتقای کیفیت زندگی زناشویی ایفا کند. بنابراین پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثر بخشی درمان سیستمی بوئن و درمان ساختاری مینوچین بر تعهدزناشویی و الگوهای ارتباطی زوجین دارای تعارض انجام شد. روش: این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون، با گروه کنترل و پیگیری یک‌ماه انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه زوجین دارای تعارض مراجعه کننده به مراکز مشاوره (دکتر حکم آبادی، سبک زندگی، فرهیختگان، راه سبز، رسا) شهر مشهد در فصل تابستان (تیر لغایت شهریور1403) بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری دردسترس تعداد 18 زوج به عنوان نمونه انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه 12 نفر) قرار گرفتند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه تعهد زناشویی آدامز و جونز (1997) و الگوهای ارتباطی کریستنسن و سولاوای (1984) استفاده شد. مداخله درمان سیستمی بوئن (1978) در 8 جلسه دوساعته و درمان مبتنی بر درمان ساختاری مینوچین در 9 جلسه دوساعته به صورت هفتگی انجام شد. جهت بررسی تفاوت‌های بین گروهی از تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر چندمتغیره عاملی استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که درمان سیستمی بوئن و درمان ساختاری مینوچین بر تعهدزناشویی و الگوهای ارتباطی در زوجین دارای تعارض مؤثر می‌باشد. همچنین بین اثربخشی درمان سیستمی بوئن و درمان ساختاری مینوچین بر تعهد زناشویی تفاوت معناداری مشاهده نشد و در الگوهای ارتباطی زوجین دارای تعارض بر الگوهای ارتباطی تفاوت معناداری وجود داشت. نتیجه گیری: به‌طور کلی، یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که مداخلات خانواده‌درمانی مبتنی بر رویکردهای سیستمی و ساختاری می‌توانند با اصلاح تعاملات خانوادگی، افزایش آگاهی زوجین نسبت به الگوهای ارتباطی ناکارآمد، تقویت مسئولیت‌پذیری و تعهد متقابل، و ارتقای مهارت‌های ارتباطی، نقش مهمی در کاهش مشکلات زناشویی و بهبود کیفیت روابط زوجین ایفا کنند.

https://www.eduhealthsci.ir/article_245853_b3fcb0c3121bb944c28467534f7c52f1.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 06 22 Comparison of the Effect of Aerobic and Resistance Training Combined with Black Seed Supplementation on the Expression of AMPKα1 and CAT Genes in the Liver Tissue of Rats with Type 2 Diabetes مقایسه تأثیر تمرین هوازی و مقاومتی به همراه مکمل یاری سیاه‌دانه بر بیان ژن‌های AMPKα1 و CAT در بافت کبد موش‌ها مبتلا به دیابت نوع 2 97 114 252336 10.22034/edus.2026.598559.1142 FA محمدحسین لطفی گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد محلات، دانشگاه آزاد اسلامی، محلات، ایران 0009-0008-1515-2599 عباس مهران‌پور گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه غیرانتفاعی طلوع مهر قم، قم، ایران 0009-0000-8650-4290 مهدی مرادی گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. 0000-0002-0844-5800 Journal Article 2026 04 27 Introduction and Objective: Type 2 diabetes is associated with impaired metabolic regulation, increased oxidative stress, and inflammation, and can affect the normal function of liver tissue. Therefore, the present study aimed to compare the effect of aerobic and resistance training combined with black seed supplementation on the expression of genes related to inflammatory response and cellular defense pathways in the liver tissue of rats with type 2 diabetes. Methods: The present study was an experimental animal study. In this study, 56 male Wistar rats were randomly divided into seven groups: healthy control, diabetic control, diabetes + high-intensity interval aerobic training (HIIT), diabetes + resistance training, diabetes + black seed, diabetes + HIIT + black seed, and diabetes + resistance training + black seed. One-way analysis of variance (ANOVA) and Bonferroni's post-hoc test were used for data analysis. Results: The results showed that type 2 diabetes was associated with a significant decrease in AMPKα1 gene expression and a significant increase in CAT gene expression in liver tissue. The combination of high-intensity interval aerobic training and black seed significantly increased AMPKα1 expression and significantly altered CAT expression. Conclusion: The results of the present study showed that the combination of high-intensity interval aerobic training and resistance training with black seed supplementation had a more favorable effect on a number of molecular and metabolic indicators compared to single interventions. Therefore, it seems that the combination of exercise training with black seed supplementation could be a more effective approach to improving some metabolic disorders and antioxidant defense associated with type 2 diabetes; however, the difference in effectiveness between the two types of training was not uniform across all indicators, and further studies are needed to confirm the molecular mechanisms of these effects. مقدمه و هدف: دیابت نوع ۲ با اختلال در تنظیم متابولیک، افزایش استرس اکسیداتیو و التهاب همراه است و می‌تواند عملکرد طبیعی بافت کبد را تحت تأثیر قرار دهد. لذا پژوهش حاضر با هدف مقایسه تأثیر تمرین هوازی و مقاومتی به همراه مکمل‌یاری سیاه‌دانه بر بیان ژن‌های مسیرهای مرتبط با پاسخ التهابی و دفاع سلولی در بافت کبد موش‌های مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر از نوع تجربی حیوانی بود. در این مطالعه 56 سر رت نر نژاد ویستار به‌طور تصادفی در هفت گروه شامل کنترل سالم، کنترل دیابتی، دیابت + تمرین هوازی تناوبی با شدت بالا (HIIT)، دیابت+ تمرین مقاومتی، دیابت + سیاه‌دانه، دیابت+ HIIT+ سیاه‌دانه و دیابت+ تمرین مقاومتی+ سیاه‌دانه قرار گرفتند. دیابت نوع 2 با استفاده از مدل نیکوتینامید ـ استرپتوزوتوسین (NA-STZ) القا شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ابتلا به دیابت نوع 2 با کاهش معنادار بیان ژن‌هایAMPKα1 و افزایش معنادار بیانCAT در بافت کبد همراه بود. ترکیب تمرین هوازی تناوبی با شدت بالا و سیاه‌دانه موجب افزایش معنادار بیان AMPKα1 و تغییر معنادار بیانCAT شد. همچنین، ترکیب تمرین مقاومتی با سیاه‌دانه موجب افزایش معنادار بیان AMPKα1 و تغییر معنادار بیانCAT گردید. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که ترکیب تمرین هوازی تناوبی با شدت بالا و تمرین مقاومتی با مکمل سیاه‌دانه، در مقایسه با مداخلات منفرد، اثر مطلوب‌تری بر تعدادی از شاخص‌های مولکولی و متابولیکی داشت. بنابراین، به نظر می‌رسد ترکیب تمرین ورزشی با مکمل سیاه‌دانه می‌تواند رویکرد مؤثرتری برای بهبود برخی اختلالات متابولیکی و دفاع آنتی‌اکسیدانی مرتبط با دیابت نوع 2 باشد؛ با این حال، تفاوت اثربخشی دو نوع تمرین در همه شاخص‌ها یکسان نبود و برای تأیید سازوکارهای مولکولی این آثار، مطالعات بیشتری مورد نیاز است.

https://www.eduhealthsci.ir/article_252336_c43e6f5155ca609d16bbc12668cfc066.pdf

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت 3115-7548 3 2 2026 09 06 Effects of Two Different Resistance Training Programming Models on a Neuroprotective Factor and Muscle Strength in Older Women اثر دو مدل برنامه‌ریزی متفاوت تمرین مقاومتی بر عامل محافظت‌کننده عصبی و قدرت عضلانی زنان سالمند 115 132 252451 10.22034/edus.2026.588805.1118 FA نفیسه پورپاشا گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0004-0221-8879 زهرا سرلک گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد خدابنده، دانشگاه آزاد اسلامی، خدابنده، ایران 0000-0002-1286-6325 فروزان فتاحی مسرور گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-3258-6515 Journal Article 2026 04 29 Introduction and Objective: Aging is associated with a decline in muscle strength and alterations in factors related to neural function. Resistance training can influence strength and neurotrophic factors by inducing muscular and neural adaptations; however, the type of training programming may affect the magnitude of these adaptations. Therefore, the present study aimed to compare the effects of linear and nonlinear resistance training programming on serum BDNF concentration and lower-body muscle strength in older women. Methods: This quasi-experimental study was conducted using a pretest–posttest design with a control group. Thirty-six older women aged 65–70 years were randomly assigned to three groups: linear resistance training, nonlinear resistance training, and control (n = 12 per group). The two training groups performed circuit-based resistance training for 8 weeks, three sessions per week, with each session lasting 80 minutes. Serum BDNF concentration was measured using the ELISA method, and lower-body muscle strength was assessed using the leg press test before and after the intervention. Data were analyzed using analysis of covariance (ANCOVA) followed by the Bonferroni post hoc test. Results: The results showed significant differences among the three groups in serum BDNF concentration and lower-body muscle strength following the intervention (P ≤ 0.001). Serum BDNF concentration in the nonlinear resistance training group was 3.10 and 6.90 ng/mL higher than that in the linear resistance training and control groups, respectively. Moreover, lower-body muscle strength in the nonlinear group was 2.63 and 13.38 kg greater than that in the linear and control groups, respectively, while the linear group demonstrated 10.75 kg greater lower-body muscle strength than the control group (P ≤ 0.001). Conclusion: Both linear and nonlinear resistance training programs improved BDNF concentration and lower-body muscle strength in older women. However, nonlinear resistance training was more effective in enhancing BDNF and lower-body muscle strength and may therefore be considered a more effective approach for improving neuromuscular function in older women. مقدمه و هدف: سالمندی با کاهش قدرت عضلانی و تغییر در عوامل مرتبط با عملکرد عصبی همراه است. تمرین مقاومتی می‌تواند با ایجاد سازگاری‌های عضلانی و عصبی، قدرت و عوامل نوروتروفیک را تحت تأثیر قرار دهد؛ با این حال، نوع برنامه‌ریزی تمرین ممکن است بر میزان این سازگاری‌ها مؤثر باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثر دو مدل برنامه‌ریزی خطی و غیرخطی تمرین مقاومتی بر غلظت سرمی BDNF و قدرت عضلات پایین‌تنه زنان سالمند انجام شد. روش: این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. 36 زن سالمند 65 تا 70 ساله به‌صورت تصادفی در سه گروه تمرین مقاومتی با برنامه‌ریزی خطی، غیرخطی و کنترل (هر گروه 12 نفر) قرار گرفتند. دو گروه تمرینی به مدت 8 هفته، سه جلسه در هفته و هر جلسه 80 دقیقه تمرین مقاومتی ایستگاهی و دایره‌ای انجام دادند. غلظت سرمی BDNF با روش ELISA و قدرت عضلانی پایین‌تنه با آزمون پرس پا، پیش و پس از مداخله اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که پس از مداخله، بین سه گروه در سطح سرمی BDNF و قدرت عضلانی پایین‌تنه تفاوت معناداری وجود داشت (001/0≥P). سطح BDNF در گروه تمرین مقاومتی غیرخطی به‌ترتیب 3/10 و 6/90 نانوگرم بر میلی‌لیتر بیشتر از گروه‌های خطی و کنترل بود. همچنین، قدرت پایین‌تنه در گروه غیرخطی به‌ترتیب 2/63 و 13/38 کیلوگرم بیشتر از گروه‌های خطی و کنترل و در گروه خطی 10/75 کیلوگرم بیشتر از گروه کنترل بود (001/0≥P). نتیجه گیری: هر دو الگوی تمرین مقاومتی خطی و غیرخطی موجب بهبود BDNF و قدرت عضلانی پایین‌تنه در زنان سالمند شدند؛ با این حال، تمرین مقاومتی با برنامه‌ریزی غیرخطی اثربخشی بیشتری در افزایش BDNF و قدرت پایین‌تنه داشت و می‌تواند به‌عنوان رویکرد مؤثرتری برای بهبود عملکرد عصبی‌عضلانی زنان سالمند مورد توجه قرار گیرد.

https://www.eduhealthsci.ir/article_252451_bd1bb08d65d6913b4e5dd2f015aa2fb0.pdf