زمینه و هدف: در حرفه پزشکی که نجات جان و حفظ سلامت انسانها هدف غایی است، پدیده خطای پزشکی به یکی از بحثانگیزترین و پیچیدهترین عرصههای تقاطع حقوق و پزشکی تبدیل شده است. این مسئله زمانی حساسیت مضاعف مییابد که خطای احتمالی پزشک نه تنها میتواند به آسیبهای جبرانناپذیر به بیمار بینجامد، بلکه حیثیت حرفهای پزشک و اعتماد عمومی به نظام سلامت را نیز تحت تأثیر قرار دهد. لذا هدف این مقاله بررسی مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور بود. روش کار: روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی است. دادهها به روش کتابخانهای و از طریق مطالعهی قوانین موضوعه، رویهقضایی، مقالات معتبر و کتب تخصصی گردآوری شدهاند. یافته ها: در حقوق پزشکی، خطای پزشکی به انحراف از استانداردهای پذیرفتهشده تعریف میشود. تمایز بین «تقصیر» (عدول آگاهانه) و «قصور» (اشتباه غیرعمدی) تعیینکننده مسئولیت کیفری پزشک است. این تفکیک بر سرنوشت حقوقی پزشک و جبران خسارت بیمار تأثیر مستقیم دارد و مستلزم بررسی دقیق اوضاع و احوال هر پرونده با معیار پزشک متعارف است. نتیجه گیری: یافتههای این تحقیق نشان میدهد که تمایز بین این دو مفهوم علیرغم وجود معیارهایی مانند استاندارد «پزشک متعارف»، در عمل با چالشهای مهمی از جمله نبود تعریف دقیق استانداردها، پیچیدگیهای اثبات رابطه سببیت و ناهمگونی نظرات کارشناسی روبرو است.
Król-Całkowska J, Szymański W, Wallner G. Changes within the scope of criminal liability of healthcare professional as introduced during the COVID-19 pandemic. Pol Przegl Chir. 2022 ;94(1):1-5. doi: 10.5604/01.3001.0015.7095
Faisant M, Papin-Lefebvre F, Rerolle C, Saint-Martin P, Rougé-Maillart C. Twenty-five years of French jurisprudence in criminal medical liability. Med Sci Law. 2018;58(1):39-46. doi: 10.1177/0025802417737402
Willis S, Slattery A, King W, Benner K. Therapeutic Error Calls Among Older Adults Reported to a Regional Poison Control Center in Alabama. South Med J. 2016;109(6):356-62. doi: 10.14423/SMJ.0000000000000467
Leonard JB, Klein-Schwartz W. The others: characterizing "other" therapeutic errors reported to a poison center. Clin Toxicol (Phila). 2019 Jul;57(7):652-656. doi: 10.1080/15563650.2018.1538520
Montanari Vergallo G, Zaami S, Di Luca NM, Bersani G, Rinaldi R. Italian law n. 24/2017 on physicians’ criminal liability: a reform that does not solve the problems of the psychiatric practice. Riv Psichiatr. 2017;52(6):213-219. English. doi: 10.1708/2846.28724
Yang NY, Pomerleau AC, Shieffelbien LM, Kunac DL, Braund R. Therapeutic errors captured by the New Zealand National Poisons Centre: a retrospective audit. J Prim Health Care. 2021;13(1):63-69. doi: 10.1071/HC20066
Dertadian GC. Is non-medical use normal? Normalisation, medicalisation and pharmaceutical consumption. Int J Drug Policy. 2023;119:104123. doi: 10.1016/j.drugpo.2023.104123
Aaron DG. Contesting Deregulation and Medicalization to Revitalize Public Health. Am J Public Health. 2024;114(10):968-970. doi: 10.1016/j.drugpo.2023.104123
9. Mohseni, F., Ansari, R. Reciprocal impact of criminal responsibility And civil liability. Legal Research Quarterly, 2019; 22(86): 353-381. doi:10.29252/lawresearch.22.86.353
نوربخش,سید امیرحسین , طاهریان,مریم و داودی,مهدی . (1403). مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور. رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 1(4), 10-20. doi: 10.22034/edus.2025.549673.1036
MLA
نوربخش,سید امیرحسین , , طاهریان,مریم , و داودی,مهدی . "مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور", رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 1, 4, 1403, 10-20. doi: 10.22034/edus.2025.549673.1036
HARVARD
نوربخش سید امیرحسین, طاهریان مریم, داودی مهدی. (1403). 'مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور', رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 1(4), pp. 10-20. doi: 10.22034/edus.2025.549673.1036
CHICAGO
سید امیرحسین نوربخش, مریم طاهریان و مهدی داودی, "مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور," رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 1 4 (1403): 10-20, doi: 10.22034/edus.2025.549673.1036
VANCOUVER
نوربخش سید امیرحسین, طاهریان مریم, داودی مهدی. مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور. مدیریت آموزش - علوم سلامت, 1403; 1(4): 10-20. doi: 10.22034/edus.2025.549673.1036