مقدمه:فیبرومیالژیا یکی از اختلالات مزمن درد عضلانی–اسکلتی است که با خستگی، اختلال خواب و مشکلات خلقی همراه بوده و در زنان شیوع بیشتری دارد. شواهد نشان می‌دهد که التهاب خفیف سیستمیک می‌تواند در تداوم علائم این بیماران نقش داشته باشد. از سوی دیگر، ترکیبات طبیعی مانند زعفران و فرآورده‌های مشتق از آن، نظیر قرص سافروتین، دارای اثرات ضدالتهابی، آنتی‌اکسیدانی و تعدیل‌کننده سیستم عصبی هستند و ممکن است با کاهش شاخص‌های التهابی به بهبود وضعیت بیماران فیبرومیالژیا کمک کنند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات درمانی قرص سافروتین بر سطح سرمی ESR در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا انجام شد. روش پژوهش:این مطالعه به‌صورت نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون در سال ۱۳۹۸ بر روی ۱۶ زن مبتلا به فیبرومیالژیا در بیمارستان امام خمینی (ره) ساری انجام شد. آزمودنی‌ها به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی به دو گروه سافروتین و دارونما تقسیم شدند. گروه مداخله روزانه دو بار قرص سافروتین (هر بار ۳۰ میلی‌گرم) به مدت مشخص مصرف کرد. نمونه‌گیری خونی از کلیه شرکت‌کنندگان در مراحل پیش و پس از مداخله انجام شد و سطح سرمی ESR با روش الایزای ساندویچی اندازه‌گیری گردید. داده‌ها با استفاده از آزمونt وابسته وt مستقل در نرم‌افزارSPSS تحلیل شدند. یافته‌ها:نتایج نشان داد مصرف سافروتین موجب کاهش معنی‌دار سطحESR در مقایسه با گروه کنترل شد، در حالی که در گروه دارونما تغییری مشاهده نگردید. این کاهش بیانگر اثر ضدالتهابی قابل توجه سافروتین و بهبود احتمالی وضعیت التهابی بیماران بود. نتیجه‌گیری: به طور کلی می‌توان بیان نمود که سافروتین به‌عنوان مکملی طبیعی و ایمن، پتانسیل استفاده در درمان کمکی بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا را دارد و می‌تواند با تعدیل فرآیندهای التهابی و استرس اکسیداتیو به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک نماید. با این حال، انجام مطالعات با حجم نمونه بیشتر، مدت زمان طولانی‌تر و بررسی سایر شاخص‌های التهابی برای تأیید پایداری و مکانیزم دقیق اثرات آن ضروری است.
1.Shao X, Fu X, Yang J, Sui W, Li S, Yang W, et al. The asymmetrical ESR signaling in muscle progenitor cells determines the progression of adolescent idiopathic scoliosis. Cell Discov. 2023 ;9(1):44. doi: 10.1038/s41421-023-00531-5
2.Herzog SK, Fuqua SAW. ESR mutations and therapeutic resistance in metastatic breast cancer: progress and remaining challenges. Br J Cancer. 2022;126(2):174-186. doi:10.1038/s41416-021-01564-x
3.Sarzi-Puttini P, Giorgi V, Atzeni F, Gorla R, Kosek E, Choy EH, et al. Fibromyalgia position paper. Clin Exp Rheumatol. 2021;39 Suppl 130(3):186-193. doi:10.55563/clinexprheumatol/i19pig
4.Boulis M, Boulis M, Clauw D. Magnesium and Fibromyalgia: A Literature Review. J Prim Care Community Health. 2021;12:21501327211038433. doi:10.1177/21501327211038433
5.Bair MJ, Krebs EE. Fibromyalgia. Ann Intern Med. 2020;172(5):ITC33-ITC48. doi:10.7326/AITC202003030
6.Giorgi V, Sirotti S, Romano ME, Marotto D, Ablin JN, Salaffi F, Sarzi-Puttini P. Fibromyalgia: one year in review 2022. Clin Exp Rheumatol. 2022;40(6):1065-1072. doi:10.55563/clinexprheumatol/if9gk2
7.Maffei ME. Fibromyalgia: Recent Advances in Diagnosis, Classification, Pharmacotherapy and Alternative Remedies. Int J Mol Sci. 2020;21(21):7877. doi:10.3390/ijms21217877
8. Brett JO, Spring LM, Bardia A, Wander SA. ESR mutation as an emerging clinical biomarker in metastatic hormone receptor-positive breast cancer. Breast Cancer Res. 2021;23(1):85.10.1186/s13058-021-01462-3
9. Sarzi-Puttini P, Giorgi V, Marotto D, Atzeni F. Fibromyalgia: an update on clinical characteristics, aetiopathogenesis and treatment. Nat Rev Rheumatol. 2020;16(11):645-660.10.1038/s41584-020-00506-w
10. Dustin D, Gu G, Fuqua SAW. ESR1 mutations in breast cancer. Cancer. 2019;125(21):3714-3728.10.1002/cncr.32345
11. Siracusa R, Paola RD, Cuzzocrea S, Impellizzeri D. Fibromyalgia: Pathogenesis, Mechanisms, Diagnosis and Treatment Options Update. Int J Mol Sci. 2021;22(8):3891.10.3390/ijms22083891
12. Turner NC, Swift C, Kilburn L, Fribbens C, Beaney M, Garcia-Murillas I, et al. ESR1 Mutations and Overall Survival on Fulvestrant versus Exemestane in Advanced Hormone Receptor-Positive Breast Cancer: A Combined Analysis of the Phase III SoFEA and EFECT Trials. Clin Cancer Res. 2020;26(19):5172-5177. doi:10.1158/1078-0432.CCR-20-0224
بهزاد خامسلو، مهری، ابراهمیی، محسن و بهزاد خامسلو، مصطفی. (1404). ارزیابی اثرات درمانی قرص سافروتین بر سطح ESR در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا. رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت، 2(4)، 1–10. https://doi.org/10.22034/edus.2025.558946.1068
MLA
بهزاد خامسلو، مهری، ابراهمیی، محسن، و بهزاد خامسلو، مصطفی. "ارزیابی اثرات درمانی قرص سافروتین بر سطح ESR در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا"، رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت، 2، 4، 1404، 1–10. doi: 10.22034/edus.2025.558946.1068
HARVARD
بهزاد خامسلو، مهری، ابراهمیی، محسن، و بهزاد خامسلو، مصطفی. (1404). 'ارزیابی اثرات درمانی قرص سافروتین بر سطح ESR در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا'، رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت، 2(4), pp. 1–10. doi: 10.22034/edus.2025.558946.1068
CHICAGO
بهزاد خامسلو، مهری، ابراهمیی، محسن و بهزاد خامسلو، مصطفی، "ارزیابی اثرات درمانی قرص سافروتین بر سطح ESR در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا." رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت، 2 4 (1404): 1–10, doi: 10.22034/edus.2025.558946.1068
VANCOUVER
بهزاد خامسلو مهری، ابراهمیی محسن، بهزاد خامسلو مصطفی. ارزیابی اثرات درمانی قرص سافروتین بر سطح ESR در بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا. مدیریت آموزش - علوم سلامت. 1404;2(4):1–10. doi: 10.22034/edus.2025.558946.1068
