رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت

اثربخشی بسته توانمندی شناختی براساس پردازش دیداری، شنیداری و کلامی بر حافظه فعال در دانش‌آموزان اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهرا رجب‌لو
محمدمهدی شریعت باقری
مرجان علیزاده
گروه روانشناسی بالینی و تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/edus.2026.578772.1086
چکیده
مقدمه و هدف: بدون شک، خواندن ، مهم‌ترین و پیچیده‌ترین فعالیت آموزشی برای کودکان دارای اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن است. یکی از اجزای شناختی مهم که بر عملکرد خواندن تأثیرگذار است، کارکردهای حافظه فعال است بنابراین هدف این مطالعه اثربخشی بسته توانمندی شناختی براساس پردازش دیداری، شنیداری و کلامی بر حافظه فعال در دانش‌آموزان اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن بود.

روش کار: جامعه آماری این مطالعه نیمه آزمایشی شامل کلیه دانش‌آموزان مقطع ابتدایی 8 تا 12 سال دارای اختلال یادگیری خاص با مشخصه خواندن در سال 1403 بود. در این پژوهش تعداد 30 دانش‌آموز مقطع ابتدایی مبتلا به این اختلال به دو گروه آزمایش (تعداد 15 نفر) و کنترل (تعداد 15 نفر) تقسیم شدند. ابزار مورد استفاده شامل آزمون حافظه فعال سوزان پیکرینگ و سوزان گثرکول (2001) و نارساخوانی نما کرمی نوری و مرادی (1384) بود. همچنین بسته آموزشی محقق ساخته نیز براساس مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با متخصصان این حوزه تدوین گردید. برای تحلیل داده‌ها و مقایسه میانگین‌ها از تحلیل کواریانس با اندازه گیری مکرر استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS-27 تحلیل شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد نمرات پیگیری حافظه فعال در سطح آلفا با توجه به تاثیر بسته توانمندی شناختی با شدت اثر 62/0 معنادار بوده است (40/733F=، 001/0P<،96/0η²=). همچنین، اثر تعاملی زمان و گروه نیز معنادار بود (80/1355F=، 001/0P<، 98/0 η²=) که بیانگر آن است که تغییرات نمرات حافظه فعال در طول زمان در دو گروه آزمایش و کنترل به‌طور معناداری متفاوت بوده است.

نتیجه گیری: به طور کلی می توان بیان نمود که تفاوت بین گروه‌ها در نمرات حافظه فعال در دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معناداری دارد. بنابراین با توجه می‌توان اشاره کرد که بسته توانمندی شناختی براساس پردازش دیداری، شنیداری و کلامی در سطح مطلوبی بعد از سپری شدن عامل زمان توانسته است نمرات حافظه فعال را افزایش دهد.
کلیدواژه‌ها
توانمندسازی شناختی
حافظه فعال
دانش‌آموزان اختلال یادگیری خاص
   1.    Poole BJ, Phillips NL, Stewart E, Harris IM, Lah S. Working Memory in Pediatric Epilepsy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Neuropsychol Rev. 2021;31(4):569-609. doi: 10.1007/s11065-021-09491-7
2.         Lin RSY, Yu DSF, Chau PH, Li PWC. Effects of an empowerment-based educative psycho-behavioral program on neuropsychiatric symptoms among persons with mild cognitive impairment: A mixed methods study. Int J Nurs Stud. 2023;137:104381. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2022.104381
3.         Qiao Q, Jiang Y. The influence of college students' aesthetic cognitions on aesthetic behaviours: The Chain mediation effect. PLoS One. 2023;18(12):e0289666. doi: 10.1371/journal.pone.0289666
4.         Shafiee, E., Ghasemzadeh, S., Arjmandnia, A. A., Hasanzadeh, S., Gholamali Lavasani, M. Investigating the Effectiveness of the Rehabilitation Package on the Cognitive Flexibility and Social Interaction of Students with Autism Spectrum Disorder Based on Executive Functions. Journal of Applied Psychological Research, 2024; 15(4): 51-68. doi: 10.22059/japr.2024.362805.644690
5.         Voinea C, Vică C, Mihailov E, Savulescu J. The Internet as Cognitive Enhancement. Sci Eng Ethics. 2020;26(4):2345-2362. doi: 10.1007/s11948-020-00210-8
6.         Shafiepoor Motlagh, F., Naderi, Z., Naghsh, S. Identifying the Dimensions of Psychological Empowerment for the Purpose of Coping with the COVID-19 Pandemic. Journal of Applied Psychological Research, 2021; 11(4): 245-261. doi: 10.22059/japr.2021.302093.643511
7.         Lardier DT Jr, Opara I, Garcia-Reid P, Reid RJ. The Cognitive Empowerment Scale: Multigroup Confirmatory Factor Analysis Among Youth of Color. Child Adolesc Social Work J. 2020;37(2):179-193. doi: 10.1007/s10560-019-00647-2
8.         Li PWC, Yu DSF, Wong CWY. An empowerment-based cognitive behavioural therapy for persons with mild cognitive impairment and insomnia: Protocol for a mixed-method pilot study. J Adv Nurs. 2021;77(4):2054-2063. doi: 10.1111/jan.14740
9.         Kimpah J, Rothmann S, Ibrahim HI, Jaaffar AH, Vinahapsari CA, Wider W, et al. Individual cognitive empowerment and in-role performance: a matched-pair study. Front Psychol. 2024;15:1402029. doi: 10.3389/fpsyg.2024.1402029
10.       Oh W, Park H, Hallett M, You JSH. The Effectiveness of a Multimodal Brain Empowerment Program in Mild Cognitive Impairment: A Single-Blind, Quasi-Randomized Experimental Study. J Clin Med. 2023;12(15):4895. doi: 10.3390/jcm12154895
11.       Bravo P, Edwards A, Barr PJ, Scholl I, Elwyn G, McAllister M; Cochrane Healthcare Quality Research Group, Cardiff University. Conceptualising patient empowerment: a mixed methods study. BMC Health Serv Res. 2015;15:252. doi: 10.1186/s12913-015-0907-z
12.       van Ede F, Nobre AC. Turning Attention Inside Out: How Working Memory Serves Behavior. Annu Rev Psychol. 2023;74:137-165. doi: 10.1146/annurev-psych-021422-041757
13.       Sahrabani A., Hajizad M., modanlou Y. Modeling the Structural Relationships between E-Learning and Aggression with the Mediating Role of Mental Health Of High School Students in Behshahr. Educational Management - Health Sciences, 2024; 1(3): 1-12. doi: 10.22034/edus.2025.545976.1013
14.       Speer PW, Peterson NA, Christens BD, Reid RJ. Youth Cognitive Empowerment: Development and Evaluation of an Instrument. Am J Community Psychol. 2019 Dec;64(3-4):528-540. doi: 10.1002/ajcp.12339
15.       Ludyga S, Gerber M, Kamijo K. Exercise types and working memory components during development. Trends Cogn Sci. 2022;26(3):191-203. doi: 10.1016/j.tics.2021.12.004
16.       Buschman TJ. Balancing Flexibility and Interference in Working Memory. Annu Rev Vis Sci. 2021;7:367-388. doi: 10.1146/annurev-vision-100419-104831
17.       Ravizza SM, Conn KM. Gotcha: Working memory prioritization from automatic attentional biases. Psychon Bull Rev. 2022;29(2):415-429. doi: 10.3758/s13423-021-01958-1
18.       Beukers AO, Buschman TJ, Cohen JD, Norman KA. Is Activity Silent Working Memory Simply Episodic Memory? Trends Cogn Sci. 2021;25(4):284-293. doi: 10.1016/j.tics.2021.01.003.
رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت
دوره 3، شماره 1
بهار 1405
بهار 1405
صفحه 81-96

  • تاریخ دریافت 20 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 15 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش 07 اردیبهشت 1405