اثر تمرینات مقاومتی خطی و غیرخطی بر تنظیم‌کننده‌های رشد عضله اسکلتی (میوستاتین و فولیستاتین) در زنان سالمند

تدین‌زاده, فهیمه; فتاحی مسرور, فروزان; سرلک, زهرا

doi:10.22034/edus.2026.588562.1116

اثر تمرینات مقاومتی خطی و غیرخطی بر تنظیم‌کننده‌های رشد عضله اسکلتی (میوستاتین و فولیستاتین) در زنان سالمند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فهیمه تدین‌زاده ¹

فروزان فتاحی مسرور ¹

زهرا سرلک ²

¹ گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

² گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد خدابنده، دانشگاه آزاد اسلامی، خدابنده، ایران

10.22034/edus.2026.588562.1116

چکیده

زمینه و هدف: سالمندی با تغییرات نامطلوبی در وضعیت هورمونی همراه است که می‌تواند زمینه‌ساز افزایش خطر بیماری‌های مزمن شود. تمرینات مقاومتی به عنوان یکی از مؤثرترین راهکارهای غیردارویی برای مقابله با پیامدهای سالمندی شناخته می‌شوند. با این حال، اطلاعات محدودی درباره تأثیر الگوهای مختلف زمان‌بندی تمرین مقاومتی بر شاخص‌های هورمونی زنان سالمند وجود دارد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر دو نوع تمرین مقاومتی با زمان‌بندی خطی و غیرخطی بر هورمون‌های میواستاتین و فولیستاتین زنان سالمند انجام شد.
روش کار: این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و سه گروه (دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل) بود. جامعه آماری شامل زنان سالمند 65 تا 70 سال شهر تهران بود که تعداد 36 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند و در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه تمرین مقاومتی با زمان‌بندی خطی (12 نفر)، تمرین مقاومتی با زمان‌بندی غیرخطی (12 نفر) و گروه کنترل (12 نفر) قرار گرفتند. برنامه تمرینی به مدت 8 هفته، سه جلسه در هفته و هر جلسه به مدت 80 دقیقه اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد هر دو نوع تمرین مقاومتی خطی و غیرخطی موجب کاهش معنادار سطح میواستاتین و افزایش معنادار فولیستاتین نسبت به گروه کنترل شدند. مقایسه دو الگوی تمرینی نشان داد تمرین مقاومتی غیرخطی در کاهش میواستاتین و افزایش فولیستاتین اندکی مؤثرتر بود.
نتیجه‌گیری: در مجموع، نتایج پژوهش نشان داد که هر دو نوع تمرین مقاومتی خطی و غیرخطی موجب بهبود معنی‌دار شاخص‌های مرتبط با رشد و بازسازی عضلانی در زنان سالمند 65 تا 70 سال شهر تهران شدند. به‌گونه‌ای که سطح میواستاتین به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل مهارکننده رشد عضلانی به طور معنی‌داری کاهش یافت و در مقابل، سطح فولیستاتین به عنوان عامل تسهیل‌کننده رشد و هایپرتروفی عضلانی افزایش معنی‌داری پیدا کرد.

کلیدواژه‌ها

تمرین مقاومتی خطی

تمرین مقاومتی غیرخطی

میواستاتین

فولیستاتین

زنان سالمند

Ethics Approval ID: IR.IAU.SARI.REC.1404.066

1. Khalafi M, Aria B, Symonds ME, Rosenkranz SK. The effects of resistance training on myostatin and follistatin in adults: A systematic review and meta-analysis. Physiol Behav. 2023;269:114272. doi: 10.1016/j.physbeh.2023.114272

2. Chu R, Li M, Zhu C, Du Y, Xie Y, Ni T,et al. The effects of resistance training on myostatin in older adults with frailty and/or sarcopenia: a systematic review and meta analysis. BMC Sports Sci Med Rehabil. 2026;18(1):222. doi: 10.1186/s13102-026-01655-3

3. Korzepa M, Quinlan JI, Marshall RN, Rogers LM, Belfield AE, Elhassan YS, et al. Resistance training increases myofibrillar protein synthesis in middle-to-older aged adults consuming a typical diet with no influence of protein source: a randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2025;122(1):122-136. doi: 10.1016/j.ajcnut.2025.04.019

4. Jeong D, Valentine RJ, Jeong H, Sung JY, Lim H, Kang S. Combined resistance exercise and essential amino acid intake enhance follistatin/myostatin ratio and muscle fitness in older women: a randomized controlled trial. J Int Soc Sports Nutr. 2026 Dec 31;23(1):2646626. doi: 10.1080/15502783.2026.2646626

5. Roth SM, Martel GF, Ferrell RE, Metter EJ, Hurley BF, Rogers MA. Myostatin gene expression is reduced in humans with heavy-resistance strength training: a brief communication. Exp Biol Med (Maywood). 2003;228(6):706-9. doi: 10.1177/153537020322800609

6. Kim JS, Cross JM, Bamman MM. Impact of resistance loading on myostatin expression and cell cycle regulation in young and older men and women. Am J Physiol Endocrinol Metab. 2005;288(6):E1110-9. doi: 10.1152/ajpendo.00464.2004

7. Gray M, Binns A, Glenn J. MYOSTATIN, STRENGTH, AND POWER AMONG OLDER ADULTS FOLLOWING A 20-WEEK, RESISTANCE TRAINING PROGRAM. Innov Aging. 2017;1(Suppl 1):898–9. doi: 10.1093/geroni/igx004.3223

8. Binns A, Gray M, Henson AC, Fort IL. Changes in Lean Mass and Serum Myostatin with Habitual Protein Intake and High-Velocity Resistance Training. J Nutr Health Aging. 2017;21(10):1111-1117. doi: 10.1007/s12603-017-0883-6

9. Hansen J, Brandt C, Nielsen AR, Hojman P, Whitham M, Febbraio MA, Pedersen BK, Plomgaard P. Exercise induces a marked increase in plasma follistatin: evidence that follistatin is a contraction-induced hepatokine. Endocrinology. 2011;152(1):164-71. doi: 10.1210/en.2010-0868

10. Walker RG, Czepnik M, Goebel EJ, McCoy JC, Vujic A, Cho M, et al. Structural basis for potency differences between GDF8 and GDF11. BMC Biol. 2017;15(1):19. doi: 10.1186/s12915-017-0350-1

11. Lee SJ, McPherron AC. Regulation of myostatin activity and muscle growth. Proc Natl Acad Sci U S A. 2001;98(16):9306-11. doi: 10.1073/pnas.151270098

12. Jiang Q, Lou K, Hou L, Lu Y, Sun L, Tan SC, et al. The effect of resistance training on serum insulin-like growth factor 1(IGF-1): A systematic review and meta-analysis. Complement Ther Med. 2020;50:102360. 10.1016/j.ctim.2020.102360

13. Amiri N, Fathei M, Mosaferi Ziaaldini M. Effects of resistance training on muscle strength, insulin-like growth factor-1, and insulin-like growth factor-binding protein-3 in healthy elderly subjects: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Hormones (Athens). 2021;20(2):247-257. doi: 10.1007/s42000-020-00250-6

14. Allsopp GL, Addinsall AB, Hoffmann SM, Russell AP, Wright CR. Hormonal and metabolic responses of older adults to resistance training in normobaric hypoxia. Eur J Appl Physiol. 2022;122(4):1007-1017. doi: 10.1007/s00421-022-04897-4

15. Schaupp A, Bidlingmaier M, Martini S, Reincke M, Schluessel S, et al. Resistance training-induced improvement in physical function is not associated to changes in endocrine somatotropic activity in prefrail older adults. Arch Gerontol Geriatr. 2022;103:104792. doi: 10.1016/j.archger.2022.104792

16. Buskard ANL, Petrella RJ. Resistance Training and Weight Loss in Older Adults: A Scoping Review. Sports Med Open. 2023;9(1):67. doi: 10.1186/s40798-023-00613-4

17. Nilsson S, Hammar M, West J, Borga M, Thorell S, Spetz Holm AC. Resistance training decreased abdominal adiposity in postmenopausal women. Maturitas. 2023;176:107794. doi: 10.16/j.tas.2023.107794

18. Hernández-Lepe MA, Ortiz-Ortiz M, Hernández-Ontiveros DA, Mejía-Rangel MJ. Inflammatory Profile of Older Adults in Response to Physical Activity and Diet Supplementation: A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(5):4111. doi: 10.3390/ijerph20054111

19. Chen YC, Chen WC, Liu CW, Huang WY, Lu I, Lin CW, et al. Is moderate resistance training adequate for older adults with sarcopenia? A systematic review and network meta-analysis of RCTs. Eur Rev Aging Phys Act. 2023;20(1):22. doi: 10.1186/s11556-023-00333-4

20. Kelley GA, Kelley KS, Stauffer BL. Effects of resistance training on body weight and body composition in older adults: An inter-individual response difference meta-analysis of randomized controlled trials. Sci Prog. 2023;106(2):368504231179062. doi: 10.1177/00368504231179062

21. Bouassida A, Chamari K, Zaouali M, Feki Y, Zbidi A, Tabka Z. Review on leptin and adiponectin responses and adaptations to acute and chronic exercise. Br J Sports Med. 2010;44(9):620-30. doi: 10.1136/bjsm.2008.046151

22. Cheng X, Yang Z. Effect of resistance training on inflammatory markers in middle-aged and older adults: A meta-analysis. Arch Gerontol Geriatr. 2024;126:105536. doi: 10.1016/j.archger.2024.105536

23. Wewege MA, Thom JM, Rye KA, Parmenter BJ. Aerobic, resistance or combined training: A systematic review and meta-analysis of exercise to reduce cardiovascular risk in adults with metabolic syndrome. Atherosclerosis. 2018;274:162-171. doi: 10.1016/j.atherosclerosis.2018.05.002

24. Moro T, Brightwell CR, Volpi E, Rasmussen BB, Fry CS. Resistance exercise training promotes fiber type-specific myonuclear adaptations in older adults. J Appl Physiol (1985). 2020;128(4):795-804. doi: 10.1152/japplphysiol.00723.2019

25. Pérez-Castillo ÍM, Ruiz-Caride SR, Rueda R, López-Chicharro J, Segura-Ortiz F, Bouzamondo H. Skeletal muscle memory: implications for sports, aging and nutrition. Front Nutr. 2025;12:1701520. doi: 10.3389/fnut.2025.1701520

26. McGlory C, Devries MC, Phillips SM. Skeletal muscle and resistance exercise training; the role of protein synthesis in recovery and remodeling. J Appl Physiol (1985). 2017;122(3):541-548. doi: 10.1152/japplphysiol.00613.2016

27. Drummond MJ, Conlee RK, Mack GW, Sudweeks S, Schaalje GB, Parcell AC. Myogenic regulatory factor response to resistance exercise volume in skeletal muscle. Eur J Appl Physiol. 2010;108(4):771-8. doi: 10.1007/s00421-009-1279-z

28. Thompson LV. Effects of age and training on skeletal muscle physiology and performance. Phys Ther. 1994;74(1):71-81. doi: 10.1093/ptj/74.1.71

29. Hart PD, Buck DJ. The effect of resistance training on health-related quality of life in older adults: Systematic review and meta-analysis. Health Promot Perspect. 2019;9(1):1-12. doi: 10.15171/hpp.2019.01

30. Chou CH, Hwang CL, Wu YT. Effect of exercise on physical function, daily living activities, and quality of life in the frail older adults: a meta-analysis. Arch Phys Med Rehabil. 2012;93(2):237-44. doi: 10.1016/j.apmr.2011.08.042