رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت

اثر دو مدل برنامه‌ریزی متفاوت تمرین مقاومتی بر عامل محافظت‌کننده عصبی و قدرت عضلانی زنان سالمند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
نفیسه پورپاشا 1
زهرا سرلک 2
فروزان فتاحی مسرور 1
1 گروه فیزیولوژی ورزشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد خدابنده، دانشگاه آزاد اسلامی، خدابنده، ایران
10.22034/edus.2026.588805.1118
چکیده
مقدمه و هدف: سالمندی با کاهش قدرت عضلانی و تغییر در عوامل مرتبط با عملکرد عصبی همراه است. تمرین مقاومتی می‌تواند با ایجاد سازگاری‌های عضلانی و عصبی، قدرت و عوامل نوروتروفیک را تحت تأثیر قرار دهد؛ با این حال، نوع برنامه‌ریزی تمرین ممکن است بر میزان این سازگاری‌ها مؤثر باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثر دو مدل برنامه‌ریزی خطی و غیرخطی تمرین مقاومتی بر غلظت سرمی BDNF و قدرت عضلات پایین‌تنه زنان سالمند انجام شد.
روش­: این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. 36 زن سالمند 65 تا 70 ساله به‌صورت تصادفی در سه گروه تمرین مقاومتی با برنامه‌ریزی خطی، غیرخطی و کنترل (هر گروه 12 نفر) قرار گرفتند. دو گروه تمرینی به مدت 8 هفته، سه جلسه در هفته و هر جلسه 80 دقیقه تمرین مقاومتی ایستگاهی و دایره‌ای انجام دادند. غلظت سرمی BDNF با روش ELISA و قدرت عضلانی پایین‌تنه با آزمون پرس پا، پیش و پس از مداخله اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که پس از مداخله، بین سه گروه در سطح سرمی BDNF و قدرت عضلانی پایین‌تنه تفاوت معناداری وجود داشت (001/0≥P). سطح BDNF در گروه تمرین مقاومتی غیرخطی به‌ترتیب 3/10 و 6/90 نانوگرم بر میلی‌لیتر بیشتر از گروه‌های خطی و کنترل بود. همچنین، قدرت پایین‌تنه در گروه غیرخطی به‌ترتیب 2/63 و 13/38 کیلوگرم بیشتر از گروه‌های خطی و کنترل و در گروه خطی 10/75 کیلوگرم بیشتر از گروه کنترل بود (001/0≥P).
نتیجه­ گیری: هر دو الگوی تمرین مقاومتی خطی و غیرخطی موجب بهبود BDNF و قدرت عضلانی پایین‌تنه در زنان سالمند شدند؛ با این حال، تمرین مقاومتی با برنامه‌ریزی غیرخطی اثربخشی بیشتری در افزایش BDNF و قدرت پایین‌تنه داشت و می‌تواند به‌عنوان رویکرد مؤثرتری برای بهبود عملکرد عصبی‌عضلانی زنان سالمند مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
تمرین مقاومتی خطی
تمرین مقاومتی غیرخطی
BDNF قدرت عضلانی
زنان سالمند

Ethics Approval ID: IR.IAU.SARI.REC.1404.067 

1.             Jo J, Wong G, Williams KL, Davis PJ, Rigney GH, Zuckerman SL, Terry DP. Age of First Exposure to Contact Sports Is Not Associated With Worse Later-In-Life Brain Health in a Cohort of Community-Dwelling Older Men. Clin J Sport Med. 2025;35(1):52-59. doi: 10.1097/JSM.0000000000001251
2.             Polidori MC. Aging hallmarks, biomarkers, and clocks for personalized medicine:(re) positioning the limelight. Free Radical Biology and Medicine. 2024; 215:48-55. doi: 10.1016/j.freeradbiomed.2024.02.012
3.             Espino-Gonzalez E, Dalbram E, Mounier R, Gondin J, Farup J, Jessen N, Treebak JT. Impaired skeletal muscle regeneration in diabetes: from cellular and molecular mechanisms to novel treatments. Cell Metabolism. 2024; 36(6):1204-36. doi: 10.1016/j.cmet.2024.02.014
4.             Shin M, Ha T, Lee S, Li C, Choi JH, Choi JW. Biohybrid motor neuron spheroid composed of graphene/HUVEC/neural cell for 3D biosensing system to evaluate drug of amyotrophic lateral sclerosis. Nano Convergence. 2025; 12(1):29. doi: 10.1186/s40580-025-00495-0
5.             Brooks SV, Guzman SD, Ruiz LP. Skeletal muscle structure, physiology, and function. Handb Clin Neurol. 2023;195:3-16. doi: 10.1016/B978-0-323-98818-6.00013-3
6.             Bulgay C, Zorba E, Kazan HH, Bayraktar I, M, Ergün MA, G, RA, et al. BDNF coexpresses with MTOR and is associated with muscle fiber size, lean mass and power-related traits. European Journal of Applied Physiology. 2025:1-2. doi: 10.1007/s00421-025-05804-3
7.             Edman S, Horwath O, Van der Stede T, Blackwood SJ, Moberg I, Strömlind H, et al. Pro-brain-derived neurotrophic factor (BDNF), but not mature BDNF, is expressed in human skeletal muscle: implications for exercise-induced neuroplasticity. Function. 2024; 5(3):zqae005. doi: 10.1007/s00592-023-02210-z
8.             Li L, Guan X, Huang Y, Qu B, Yao B, Ding H. Identification of key genes and signaling pathways based on transcriptomic studies of aerobic and resistance training interventions in sarcopenia in SAMP8 mice. Sports Medicine and Health Science. 2024; 6(4):358-69. doi: 10.1016/j.smhs.2024.01.005
9.             Cao J, Zhang F, Xiong W. Discovery of Aptamers and the Acceleration of the Development of Targeting Research in Ophthalmology. Int J Nanomedicine. 2023;18:4421-4430. doi: 10.2147/IJN.S418115
10. Dupuis O, Girardie J, Van Gaever M, Garnier P, Coq JO, Canu MH, Dupont E. Early movement restriction affects FNDC5/irisin and BDNF levels in rat muscle and brain. International Journal of Molecular Sciences. 2024; 25(7):3918. doi: 10.3390/ijms25073918
11.          Duranti E, Villa C. Muscle Involvement in Amyotrophic Lateral Sclerosis: Understanding the Pathogenesis and Advancing Therapeutics. Biomolecules. 2023;13(11):1582. doi: 10.3390/biom13111582
12.          Yang Y, Feng Z, Luo YH, Chen JM, Zhang Y, Liao YJ, Jiang H, Long Y, Wei B. Exercise-Induced Central Fatigue: Biomarkers and Non-Medicinal Interventions. Aging and Disease. 2024; 16(3):1302. doi: 10.14336/AD.2024.0567
13.          Leger C, Quirié A, Méloux A, Fontanier E, Chaney R, Basset C, et al. Impact of exercise intensity on cerebral BDNF levels: role of FNDC5/irisin. International Journal of Molecular Sciences. 2024; 25(2):1213. doi: 10.3390/ijms25021213
14.          Zuo C, Yin Y, Wang H, Zheng Z, Ma X, et al. Enhancing classification of a large lower-limb motor imagery EEG dataset for BCI in knee pain patients. Sci Data. 2025;12(1):1451: 10.1038/s41597-025-05767-2
15.          Baumgartner NW, Belbis MD, Kargl C, Holmes MJ, Gavin TP, Hirai DM, et al. Acute Effects of High-Intensity Resistance Exercise on Recognition of Relational Memory, Lactate, and Serum and Plasma Brain-Derived Neurotrophic Factor. The Journal of Strength & Conditioning Research. 2024; 38(11):1867-78. doi: 10.1519/JSC.0000000000004851 .
16.          Liu HW, Lee OK. Effects of resistance training with elastic bands on bone mineral density, body composition, and osteosarcopenic obesity in elderly women: A meta-analysis. Journal of Orthopaedics. 2024;53: 168-75. doi: 10.1016/j.jor.2024.03.039.
17.          Tang L, Zhang L, Liu Y, Li Y, Yang L, Zou M, et al. Optimal dose and type of exercise to improve depressive symptoms in older adults: a systematic review and network meta-analysis. BMC geriatrics. 2024; 24(1):505. doi: 10.1186/s12877-024-05118-7 .
18.          Radaelli R, Rech A, Molinari T, Markarian AM, Petropoulou M, Granacher U, et al. Effects of resistance training volume on physical function, lean body mass and lower-body muscle hypertrophy and strength in older adults: a systematic review and network meta-analysis of 151 randomised trials. Sports Medicine. 2025; 55(1):167-92. doi: 10.1007/s40279-024-02123-z.
19.          Kataoka R, Hammert WB, Yamada Y, Song JS, Seffrin A, Kang A, et al. The plateau in muscle growth with resistance training: an exploration of possible mechanisms. Sports Medicine. 2024; 54(1):31-48. doi: 10.1007/s40279-023-01932-y.
20.          Kaczmarczyk K, Matharu Y, Bobowik P, Gajewski J, Maciejewska-Skrendo A, Kulig K. Resistance exercise program is feasible and effective in improving functional strength in post-COVID survivors. Journal of Clinical Medicine. 2024; 13(6):1712. doi: 10.3390/jcm13061712.
21.          Yu S, Fan Y, You B, Zhang H, Cai Z, Zhang S, Tian H. The Muscle-Brain Axis in Aging: Mechanistic and Clinical Perspectives on Resistance Training and Cognitive Function. Biology (Basel). 2026;15(2):154. doi: 10.3390/biology15020154.
22.          Setayesh S, Mohammad Rahimi GR. The impact of resistance training on brain-derived neurotrophic factor and depression among older adults aged 60 years or older: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Geriatr Nurs. 2023;54:23-31. doi: 10.1016/j.gerinurse.2023.08.022.
23.          Gholami F, Mesrabadi J, Iranpour M, Donyaei A. Exercise training alters resting brain-derived neurotrophic factor concentration in older adults: A systematic review with meta-analysis of randomized-controlled trials. Exp Gerontol. 2025;199:112658. doi: 10.1016/j.exger.2024.112658.
24.          Herold F, Törpel A, Schega L, Müller NG. Functional and/or structural brain changes in response to resistance exercises and resistance training lead to cognitive improvements - a systematic review. Eur Rev Aging Phys Act. 2019;16:10. doi: 10.1186/s11556-019-0217-2 .
25.          Agostinho PAG, Bedoya ÉAP, Cota AR, Chaves SFN, Oliveira CEP, et al. Flywheel resistance training: Functionality and strength in older women - A randomized controlled trial. J Bodyw Mov Ther. 2025;42:573-582. doi: 10.1016/j.jbmt.2025.01.023.
26.          Jacob KJ, Hajj-Boutros G, Sonjak V, Leduc-Gaudet JP, Broering F, Flynn CR, et al. Resistance training, but not leucine, increased basal muscle protein synthesis and reversed frailty in older women consuming optimized protein intake. Geroscience. 2026;48(3):3971-3982. doi: 10.1007/s11357-025-01877-2 .
رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت
دوره 3، شماره 2
تابستان 1405
تابستان 1405
صفحه 115-132

  • تاریخ دریافت 09 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 17 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 21 مرداد 1405