رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت

رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت

مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی و درمان شناختی رفتاری بر سلامت روانی در دانش آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فهیمه السادات صاحبی
حسین مهدیان
مهدی قاسمی مطلق
گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران
10.22034/edus.2026.597935.1140
چکیده
مقدمه و هدف: سلامت روانی دانش‌آموزان در دوره نوجوانی، نقش مهمی در سازگاری هیجانی، عملکرد تحصیلی و روابط اجتماعی آنان دارد. ازاین‌رو، استفاده از مداخلات روان‌شناختی مؤثر برای ارتقای سلامت روان این گروه اهمیت ویژه‌ای دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی و درمان شناختی رفتاری بر سلامت روانی در دانش آموزان دختر متوسطه اول به اجرا درآمد.
روش کار: پژوهش حاضر طرح نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل همراه با پیگیری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطه اول شهرستان بهشهر که در سال 1403 - 1402 مشغول به تحصیل بودند که بنا بر استعلام تعداد 2320 نفر در این مقطع مشغول به تحصیل بودند. نمونه پژوهش حاضر شامل 45 نفر (15 نفر در گروه آزمایشی 1 و 15 نفر در گروه آزمایشی 2 و 15 نفر نیز در گروه کنترل) بود. در این پژوهش از پرسشنامه سلامت روان کودکان و نوجوانان 6 تا 14 ساله (CSI-4) استفاده شده و جلسات درمان طرحواره‌درمانی هیجانی در 10 جلسه براساس پروتکل عزت‌پور و همکاران (1397) و نیز درمان شناختی- رفتاری براساس پروتکل خرازی، دانش و حیدرزادگان (1397) در گروه‌های آزمایش به اجرا در آمدند. یافته‌های پژوهش با آزمون آماری تحلیل واریانس آمیخته و آزمون بون‌فرونی مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که دو شیوه طرحواره درمانی هیجانی و درمان شناختی رفتاری، بر سلامت روانی اثر معنی‌دار داشتند. همچنین بین نمرات سلامت روانی در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری صرف‌نظر از گروه، تفاوت وجود داشت. از بین روش‌های طرحواره درمانی هیجانی و درمان شناختی رفتاری، طرحواره درمانی هیجانی در بهبود سلامت روانی مؤثرتر بود.
نتیجه‌گیری: به طور کلی، این نتایج بیانگر اهمیت انتخاب رویکرد درمانی مناسب بر اساس نوع مشکل روان‌شناختی و نیازهای فردی است، زیرا هر کدام از این رویکردها می‌توانند در زمینه‌های خاصی نتایج بهتری ارائه دهند.
کلیدواژه‌ها
طرحواره درمانی هیجانی
درمان شناختی- رفتاری
سلامت روانی

Ethics Approval ID:IR.IAU.SARI.REC.1401.178

1.             Thomas SP. Global Boiling: Implications for Mental Health. Issues Ment Health Nurs. 2023;44(9):797-798. doi: 10.1080/01612840.2023.2244338
2.             Tomisato S, Yada Y, Wasano K. Relationship between social anxiety and coping profile in adults who stutter. J Commun Disord. 2022;95:106167. doi:  10.1016/j.jcomdis.2021.106167
3.             Toti L, Manzia TM, Sensi B, Blasi F, Baiocchi L, Lenci I, Angelico R, Tisone G. Towards tolerance in liver transplantation. Best Pract Res Clin Gastroenterol. 2021;54-55:101770. doi: 10.1016/j.bpg.2021.101770
4.             Trenoska Basile V, Newton-John T, Wootton BM. Remote cognitive-behavioral therapy for generalized anxiety disorder: A preliminary meta-analysis. J Clin Psychol. 2022;78(12):2381-2395. doi: 10.1002/jclp.23360
5.             Tripathi S, Guleria I. Biomarkers in Fetomaternal Tolerance. Clin Lab Med. 2019;39(1):145-156. doi: 10.1016/j.cll.2018.11.002
6.             Tyc O, Shi Y, Fan YC, Trebicka J, Xiang X. Editorial: Acute-on-chronic liver failure: systemic inflammation and immunosuppression. Front Immunol. 2023;14:1260749. doi: 10.3389/fimmu.2023.1260749
7.             Uğurpala C, Tükel R, Ziylan EÇ, Ertekin E, Berberoğlu E. Social Cognition and Functioning in Patients With Social Anxiety Disorder and/or Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. J Nerv Ment Dis. 2023;211(11):828-834. doi: 10.1097/NMD.0000000000001696
8.             Ünal D, Çelebi F. Is There a Difference in Parental Attitudes and Attachment for ADHD-Social Phobia Comorbidity? Turk Psikiyatri Derg. 2023;34(1):24-30. doi: 10.5080/u26580
9.             Uysal M, Gurel Ficicioglu IE, Mutlu M, Mutluer T. Schema Therapy for Children and Adolescents: A Systematic Review of Individual, Group, and Parent-Based Interventions. Clin Child Fam Psychol Rev. 2026. doi: 10.1007/s10567-026-00568-4
10. Vader JM, Givertz MM, Starling RC, McNulty SE, Anstrom KJ, Desvigne-Nickens P, et al; LIFE Investigators. Tolerability of Sacubitril/Valsartan in Patients With Advanced Heart Failure: Analysis of the LIFE Trial Run-In. JACC Heart Fail. 2022;10(7):449-456. doi: 10.1016/j.jchf.2022.04.013
11.          Wu W, Huang L, Yang F. Social anxiety and problematic social media use: A systematic review and meta-analysis. Addict Behav. 2024;153:107995. doi: 10.1016/j.addbeh.2024.107995
12.          Velikova T, Krastev B, Lozenov S, Gencheva R, Peshevska-Sekulovska M, Nikolaev G, Peruhova M. Antibiotic-Related Changes in Microbiome: The Hidden Villain behind Colorectal Carcinoma Immunotherapy Failure. Int J Mol Sci. 2021;22(4):1754. doi: 10.3390/ijms22041754
13.          Videler AC, van Royen RJJ, Legra MJH, Ouwens MA. Positive schemas in schema therapy with older adults: clinical implications and research suggestions. Behav Cogn Psychother. 2020;48(4):481-491. doi: 10.1017/S1352465820000077
14.          Vincent N, Dirkse D, Giannouli E, McQuarrie A. Transdiagnostic cognitive behavioral therapy for nightmares and parasomnias. J Clin Sleep Med. 2023;19(3):499-509. doi: 10.5664/jcsm.10374
15.          Vuijk R, Deen M, Geurts HM, Arntz A. Schema therapy for personality disorders in autistic adults: Results of a multiple case series study. Clin Psychol Psychother. 2023;30(2):458-472. doi: 10.1002/cpp.2817.
16.          Walder N, Berger T, Hürzeler D, McDougal E, Edbrook-Childs J, Schmidt SJ. Prevention and treatment of social anxiety disorder in adolescents: mixed method randomised controlled trial of the guided online intervention SOPHIE. Sci Rep. 2025;15(1):25141. doi: 10.1038/s41598-025-10193-w
17.          Walenda A, Bogusz K, Kopera M, Jakubczyk A, Wojnar M, Kucharska K. Emotion regulation in binge eating disorder. Psychiatr Pol. 2021;55(6):1433-1448. English, Polish. doi: 10.12740/PP/OnlineFirst/122212.
18.          Walker L, Cross M, Barnett T. Mapping the interprofessional education landscape for students on rural clinical placements: an integrative literature review. Rural Remote Health. 2018;18(2):4336. doi: 10.22605/RRH4336.
19.          Watson T, Tindall R, Patrick A, Moylan S. Mental health triage tools: A narrative review. Int J Ment Health Nurs. 2023;32(2):352-364. doi: 10.1111/inm.13073.
20.          Wibbelink CJM, Arntz A, Grasman RPPP, Sinnaeve R, Boog M, Bremer OMC, et al. Towards optimal treatment selection for borderline personality disorder patients (BOOTS): a study protocol for a multicenter randomized clinical trial comparing schema therapy and dialectical behavior therapy. BMC Psychiatry. 2022;22(1):89. doi: 10.1186/s12888-021-03670-9.
رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت
دوره 3، شماره 2
تابستان 1405
تابستان 1405
صفحه 133-147

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 25 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 25 مرداد 1405