مقدمه: اضطراب تحصیلی یکی از مهمترین موانع پیشرفت تحصیلی دانشآموزان بهویژه در میان دانشآموزان تیزهوش است و میتواند عملکرد آموزشی و سلامت روانی آنان را تحت تأثیر قرار دهد. واقعیتدرمانی بهعنوان رویکردی مبتنی بر مسئولیتپذیری و انتخاب آگاهانه، میتواند در کاهش اضطراب تحصیلی مؤثر باشد؛ بنابراین هدف مطالعه تعیین اثربخشی واقعیت درمانی بر اضطراب تحصیلی در دانش آموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم بود. روش پژوهش: پژوهش حاضر طرح نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل و همراه با پیگیری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشآموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم شهرستان بهشهر بود که در سال تحصیلی 403- 1402 در دبیرستان استعدادهای درخشان فرزانگان بهشهر مشغول به تحصیل بودند. نمونه پژوهش حاضر براساس نمونهگیری در دسترس و مبتنی بر هدف شامل 30 نفر بود که این افراد به صورت تصادفی به دو گروه واقعیت درمانی (تعداد= 15 نفر) و کنترل (تعداد= 15 نفر) تقسیم شدند. ابزار گردآوری دادهها در این مطالعه شامل اضطراب تحصیلی آلپورت و هابر (1960) بود و پروتکل درمانی واقعیت درمانی بر مبنای پروتکل گلاسر (2010) انجام گردید. پروتکلهای درمانی واقعیت درمانی به مدت 8 جلسه و هر جلسه شصت دقیقه به طول انجامید. به منظور تحلیل آماری دادهها، ازمون تحلیل کواریانس تک متغیره استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که اختلاف میانگین پیش آزمون و پسآزمون و پیگیری متغیر اضطراب تحصیلی معنادار است (001/0>P). اما اختلاف میانگین پس آزمون و پیگیری در متغیر اضطراب تحصیلی معنادار نمیباشد (001/0نتیجهگیری: به طور کلی، یافتهها نشان میدهد که واقعیتدرمانی به عنوان روشی کوتاهمدت، قابل اجرا و مؤثر برای کاهش اضطراب تحصیلی قابل توصیه است و بهتر است این درمانها در قالب برنامههای مستمر و همراه با پیگیری به کار گرفته شوند.
1. Almukhambetova A, Hernández-Torrano D. What Matters in Transition to University? Exploring STEM-gifted Students University Adjustment. International Journal of Science and Mathematics Education. 2025:1-22. doi: 1007/s10763-025-10564-9
2. Coştu F. Exploring augmented reality (AR) in science education: Perspectives from gifted students. The Journal of Educational Research. 2025;118(1):19-36. doi: 1080/00220671.2024.2431681
3. Asani S, Panahali A, Abdi R, Gargari RB. Effectiveness of Reality Therapy and Mindfulness-Based Cognitive Therapy in Academic Meaning and Academic Emotions of Procrastinating Students. Modern Care Journal. 2023;21(2). doi: 5812/mcj-137148.
4. Dimitrovska J, Gorica P. Self-esteem as a mediator between perfectionism and impostor syndrome among gifted students. International Journal of Research. 2024;13(13):157-68. doi: 5861/ijrse.2024.24112
5. Al-Ta'ani WMM, Hamadneh MA. The Reality of Learning Motivation among Gifted Students in Light of Active Learning Strategies. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology. 2023;11(3):612-22. doi: 46328/ijemst.3194
6. Ford DY, Moore III JL. Educators of gifted and talented students must be formally trained for homeplace to become a reality: Recommended theories and paradigms. Theory Into Practice. 2024;63(1):28-37. doi: 1080/00405841.2023.2287758
7. Lizarte Simón EJ, Gijón Puerta J, Galván Malagón MC, Khaled Gijón M. Influence of self-efficacy, anxiety and psychological well-being on academic engagement during university education. Education Sciences. 2024;14(12):1367. doi: 3390/educsci14121367
8. Duplenne L, Bourdin B, Fernandez DN, Blondelle G, Aubry A. Anxiety and depression in gifted individuals: A systematic and meta-analytic review. Gifted Child Quarterly. 2024;68(1):65-83. doi: 1177/00169862231208922
9. Avcu YE, Yaman Y. The Effect of Virtual Reality (VR) Settings on Nature Relatedness and Attitudes Towards Environment in Gifted Students. Journal of Science Education and Technology. 2025;34(2):327-45. doi: 1007/s10956-024-10194-w
10. Lee K-H, Kim Y, Lim W. Risks of aiming to kill two birds with one stone: the affect of mathematically gifted and talented students in the dual realities of special schooling. Mathematical Thinking and Learning. 2021;23(4):271-90. doi: 1080/10986065.2020.1784696
11. Wolfgang C, Snyderman D. An analysis of the impact of school closings on gifted services: Recommendations for meeting gifted students’ needs in a post-COVID-19 world. Gifted Education International. 2022;38(1):53-73. doi: 1177/02614294211054262
12. Azwar B, Ifnaldi I, Nuzuar N, Hartini H, Syamsulrizal S. The Role of Reality Counseling to Improve Students' Responsibility in Thesis Completion Procrastination. Pegem Journal of Education and Instruction. 2023;13(3):413-21. doi: 47750/pegegog.13.03.42
13. Li D, Li W, Lin X, Zhu X. Associations between overprotective parenting style and academic anxiety among Chinese high school students. BMC psychology. 2025;13(1):1-17. doi: 1186/s40359-025-02455-z
14. Noor B, editor Pressure and perfectionism: A phenomenological study on parents’ and teachers’ perceptions of the challenges faced by gifted and talented students in self-contained classes. Frontiers in Education; 2023: Frontiers Media SA. doi: 3389/feduc.2023.1225623
15. Raoof K, Shokri O, Fathabadi J, Panaghi L. Unpacking the underachievement of gifted students: A systematic review of internal and external factors. Heliyon. 2024;10(17). doi: 1016/j.heliyon.2024.e36908
16. Zhang D, Mushtaque I, Hanif MW. Exploring the role of perfectionism and psychological capital in the relationship between academic procrastination, test anxiety and suicidal ideation among pre-medical students. Acta Psychologica. 2025;252:104662. doi: 1016/j.actpsy.2024.104662
17. Situmorang DDB, Mulawarman M, Wibowo ME. Integrasi Konseling Kelompok cognitive behavior therapy dengan passive music therapy untuk Mereduksi academic anxiety, Efektifkah? Jurnal Kajian Bimbingan dan Konseling. 2024;3(2):12. doi: 17977/um001v3i22018p049
18. Abd Razak AZ, Kamaruddin WAZW, Zulkefly NR, Amin AFM, Zin DMM, Zainun A, et al. The Development of Gifted and Talented Well-Being Module (Qalbun Salim) on The Issue of Social Anxiety Among Muslim Gifted and Talented Students in GENIUS Insan College. 2022. doi: 6007/IJARBSS/v12-i8/14469
همتی,فاطمه و حیدری,شعبان . (1404). اثربخشی واقعیت درمانی بر اضطراب تحصیلی در دانش آموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم. رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 2(1), 1-12. doi: 10.22034/edus.2025.225895
MLA
همتی,فاطمه , و حیدری,شعبان . "اثربخشی واقعیت درمانی بر اضطراب تحصیلی در دانش آموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم", رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 2, 1, 1404, 1-12. doi: 10.22034/edus.2025.225895
HARVARD
همتی فاطمه, حیدری شعبان. (1404). 'اثربخشی واقعیت درمانی بر اضطراب تحصیلی در دانش آموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم', رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 2(1), pp. 1-12. doi: 10.22034/edus.2025.225895
CHICAGO
فاطمه همتی و شعبان حیدری, "اثربخشی واقعیت درمانی بر اضطراب تحصیلی در دانش آموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم," رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت, 2 1 (1404): 1-12, doi: 10.22034/edus.2025.225895
VANCOUVER
همتی فاطمه, حیدری شعبان. اثربخشی واقعیت درمانی بر اضطراب تحصیلی در دانش آموزان دختر تیزهوش متوسطه دوم. مدیریت آموزش - علوم سلامت, 1404; 2(1): 1-12. doi: 10.22034/edus.2025.225895
